Кликните по изображению, чтобы увеличить
Click image to enlarge
Սեղմեք պատկերին՝ մեծացնելու համար
Чистым светом искусства
With the Pure Light of Art
Արվեստի մաքուր լույսով
Текст публикации
Text of the publication
Հրապարակման տեքստը
Բնագիր
[Խորագիր՝] Սովետահայ նկարչի մոսկովյան ցուցահանդեսը
Վերջերս Մոսկվայում մեծ հանդիսավորությամբ բացվեց Արևելքի ժողովուրդների արվեստի պետական թանգարանի նոր շենքը՝ «Լունինների տունը». մոսկվացիներն այսպես են կոչում Սուվորովյան բուլվարի վրա գտնվող 19-րդ դարի 2-րդ տասնամյակում նշանավոր ճարտարապետ Դոմենիկո Ժիլյարդիի կառուցած այդ հոյակերտ առանձնատունը:
Նոր թանգարանում առաջինը ցուցադրվելու պատիվը տրված էր ՀՍՍՀ վաստակավոր նկարիչ ՌՈՒԴՈԼՖ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻՆ, մի նկարիչ, որի անունը քաջ հայտնի է արվեստի երկրպագուներին և որի վաստակը բոլորովին վերջերս պսակվեց ՀՍՍՀ ժողովրդական նկարչի բարձր ու պատվավոր կոչումով:
... Ամեն անգամ, նոր աշխատանք սկսելիս, նա հուզմունքով վերհիշում է հեռավոր այն օրը, երբ դեռ տասնհինգ տարեկան էր և Երևանի օպերային թատրոնի զբոսայգում նստած ուրվանկարներ էր անում: Ոգեշունչ աշխատանքի պահին հանկարծ զգաց, որ ինչ-որ մարդիկ թիկունքից ուշի-ուշով հետևում են իրեն: Շրջվեց և նույն պահին լսեց խորհրդավոր արտաքինով մարդու բացականչությունը.
— Տես, Գալենց, սա Լեոնարդո դա Վինչիի ոգու վերածնունդն է:
Այդ մարդը մեծատաղանդ նկարիչ և քանդակագործ Երվանդ Քոչարն էր, որի արվեստանոցը, այդ հանդիպումից հետո, նրա համար բացեց արվեստի աշխարհի շատ գաղտնիքներ:
Երբ մտանք ցուցասրահ, մի երիտասարդ թերթում էր տպավորությունների գիրքը: Նրան մոտեցավ տարեց մի կին և ժպտալով հարցրեց.
— Դե, ինչպես է, շա՞տ են գովում:
— Ոչ,— պատասխանեց երիտասարդը,— գրում են ճշմարտությունը:
Հետո, երբ արդեն մենք էինք թերթում տպավորությունները, հանդիպեցինք տարբեր խոստովանությունների.
«Շնորհակալություն, ձեր ցուցահանդեսը արվեստի տոն է, այստեղ միաժամանակ և ուրախանում ես, և տխրում...»:
«Այնքան հարազատ է նկարչի աշխարհը, այնքան ձգող ու ներշնչող, որ մարդ չի կարողանում, չի ցանկանում հեռանալ, դուրս գալ այնտեղից, իսկ գնալուց հետո երկար ժամանակ իր հետ կրում է այդ աշխարհը: Արդեն երրորդ անգամ եմ այցելում ցուցահանդես և դեռ էլի կգամ...»:
... Առաջին զգացումը, որով համակվում ես Ռ. Խաչատրյանի գործերը դիտելիս, նրա արվեստի ազնվությունն է, մարդկային բնավորությունների ու հոգեվիճակների խոր արտահայտությունը, հավատը, լույսի ու ճշմարտության հավիտենական գոյության նկատմամբ: Նրա ձեռքի վարպետությունն ասես համարժեք է մտքի սլացքին: Աշխարհի խորքային զգացողությունը, կատարողական կուլտուրան, մտածողության ձիրքն ու յուրօրինակությունը, սեղմ, արտահայտիչ միջոցներով բազմերանգության պատրանք ստեղծելու շնորհքը, մարդկային բարդ հոգիների զարմանալի ընկալումը, տեսողության հեռահարությունը և այս ամենի հնչյունային կառուցումն ու գեղարվեստական ամբողջականությունը կազմում են Խաչատրյան-նկարչի ստեղծագործության գաղափարը և հիմքը: Նրա ստեղծած պատկերներում անընդհատ պայծառացող լույս կա, կենդանի շարժում, հոգեբանական տարբեր իրավիճակներ և տարբեր զգացումներ: Ազնվություն և խիզախություն են արտահայտում դիմանկարները:
Ռ. Խաչատրյանի ստեղծագործության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում նատյուրմորտները: Նկարիչը կարողանում է առարկաները դնել շարժման մեջ, շունչ հաղորդել նրանց և որոշակի գաղափար տալ անշարժ երևույթներին:
Գնալով ավելի ու ավելի բեղուն է դառնում նկարչի «կախարդական բյուրեղիկը»: Բոլոր նկարիչներն էլ, սկսած այն օրից, երբ վրձին կամ մատիտ են վերցնում իրենց ձեռքը, փնտրում են բնության կողմից իրենց տրված շնորհի արտահայտման ձևը, միջոցը և լեզուն, քանզի քանի դեռ չունես քո ձեռագիրը, միայն քեզ յուրահատուկ դեմքն ու հայացքը, չես հասնի այն բարձունքին, ուր արվեստի բնագավառի մարդկանցից քչերն են հանգրվանում: Ռուդոլֆ Խաչատրյանը այն տառապած երջանիկներից է, ով փնտրել ու գտել է իր տաղանդի արտահայտման ուրույն ոճն ու լեզուն: Սկսած 79 թվականից նա նկարում է լևկասի վրա: Դա մի նյութ է, որի վրա հնում յուղաներկով սրբապատկերներ են նկարել: Հենց իրենց՝ նկարիչների և արվեստաբանների խոստովանությամբ, Խաչատրյան-նկարչի նորարարությունն այն է, որ նա լևկասի վրա սեպիայով ուրվանկար ստեղծելով, համատեղել է անհամատեղելին՝ լևկասը և ուրվանկարը:
Մասնագետները դեռ շատ կանդրադառնան այս երևույթին: Իսկ նա շարունակում է իր բացած արահետով շարժվել առաջ, նկարում է նոր ներշնչանքով, իր հերոսներին թրծելով սեփական հոգու քուրայում, նրանց հաղորդելով նաև իր հոգու լույսը:
ՎԱՆՈՒՀԻ ՇԵՐՄԱԶԱՆՅԱՆ
[Նկարների տակ՝] Ռուդոլֆ Խաչատրյան.— «Մոկո»։ «Նատյուրմորտ. արվեստ»։ «Աբու Լալա Մահարի»։
Перевод с армянского
[Рубрика:] Московская выставка советского армянского художника
Недавно в Москве с большой торжественностью открылось новое здание Государственного музея искусства народов Востока — «Дом Луниных»: так москвичи называют этот великолепный особняк на Суворовском бульваре, построенный во втором десятилетии XIX века знаменитым архитектором Доменико Жилярди.
Честь первым выставиться в новом музее была предоставлена заслуженному художнику Армянской ССР РУДОЛЬФУ ХАЧАТРЯНУ — художнику, чьё имя хорошо известно любителям искусства и чьи заслуги совсем недавно были увенчаны высоким и почётным званием народного художника Армянской ССР.
... Каждый раз, начиная новую работу, он с волнением вспоминает тот далёкий день, когда ему было всего пятнадцать лет и он делал наброски, сидя в сквере Ереванского оперного театра. В минуту вдохновенной работы он вдруг почувствовал, что какие-то люди пристально следят за ним из-за спины. Он обернулся и в тот же миг услышал возглас человека загадочной наружности:
— Смотри, Галенц , это возрождение духа Леонардо да Винчи!
Этим человеком был великий художник и скульптор Ерванд Кочар , чья мастерская после той встречи открыла ему многие тайны мира искусства.
Когда мы вошли в выставочный зал, какой-то молодой человек листал книгу отзывов. К нему подошла пожилая женщина и с улыбкой спросила:
— Ну как, очень хвалят?
— Нет, — ответил молодой человек, — пишут правду.
Потом, когда мы сами уже листали отзывы, нам встретились разные признания:
«Спасибо, ваша выставка — праздник искусства, здесь одновременно и радуешься, и грустишь...»
«Мир художника так близок, так притягателен и вдохновляет, что человек не может, не хочет уйти, выйти оттуда, а уйдя, долго носит этот мир с собой. Прихожу на выставку уже в третий раз и ещё приду...»
... Первое чувство, которое охватывает при виде работ Р. Хачатряна, — благородство его искусства, глубокое выражение человеческих характеров и душевных состояний, вера в вечное существование света и истины. Мастерство его руки словно равноценно полёту мысли. Глубинное ощущение мира, исполнительская культура, дар и своеобразие мышления, умение сжатыми, выразительными средствами создавать иллюзию многоцветности, удивительное постижение сложных человеческих душ, дальнозоркость видения и звучное построение и художественная цельность всего этого составляют идею и основу творчества Хачатряна-художника. В созданных им образах — непрестанно разгорающийся свет, живое движение, разные психологические состояния и разные чувства. Портреты выражают благородство и отвагу.
Особое место в творчестве Р. Хачатряна занимают натюрморты. Художник умеет привести предметы в движение, вдохнуть в них жизнь и придать определённую идею неподвижным явлениям.
Всё плодотворнее становится «волшебный кристаллик» художника. Все художники с того дня, как берут в руки кисть или карандаш, ищут форму, средство и язык выражения данного им природой дара, ибо пока у тебя нет своего почерка, только тебе присущего лица и взгляда, не достичь той высоты, где в области искусства обретают пристанище немногие. Рудольф Хачатрян — из тех выстрадавших счастливцев, кто искал и нашёл собственный стиль и язык выражения своего таланта. С 1979 года он рисует на левкасе. Это материал, на котором в старину маслом писали иконы. По признанию самих художников и искусствоведов, новаторство Хачатряна-художника в том, что, создавая рисунок сепией на левкасе, он соединил несоединимое — левкас и рисунок.
Специалисты ещё не раз обратятся к этому явлению. А он продолжает двигаться вперёд по проложенной им тропе, рисует с новым вдохновением, закаляя своих героев в горниле собственной души и передавая им её свет.
ВАНУИ ШЕРМАЗАНЯН
[Подписи под иллюстрациями:] Рудольф Хачатрян. «Моко ». «Натюрморт. Искусство». «Абу-ль-Ала аль-Маарри».
Translated from Armenian
[Heading:] A Soviet Armenian Artist's Exhibition in Moscow
Recently, the new building of the State Museum of Oriental Art opened in Moscow with great ceremony — the "Lunin House," as Muscovites call this magnificent mansion on Suvorovsky Boulevard, built in the second decade of the nineteenth century by the celebrated architect Domenico Gilardi.
The honour of being the first to exhibit in the new museum was given to RUDOLF KHACHATRYAN, Honoured Artist of the Armenian SSR — an artist whose name is well known to art lovers and whose achievements were very recently crowned with the high and honourable title of People's Artist of the Armenian SSR.
... Every time he begins a new work, he recalls with emotion that distant day when he was only fifteen and was sketching in the garden of the Yerevan Opera Theatre. In a moment of inspired work he suddenly felt that some people were watching him intently from behind. He turned round and at that very moment heard the exclamation of a man of mysterious appearance:
"Look, Galents , this is the rebirth of the spirit of Leonardo da Vinci!"
That man was the great painter and sculptor Yervand Kochar , whose studio, after that meeting, opened up to him many secrets of the world of art.
When we entered the exhibition hall, a young man was leafing through the visitors' book. An elderly woman came up to him and asked with a smile:
"Well, do they praise it a lot?"
"No," the young man replied, "they write the truth."
Later, when we ourselves were leafing through the comments, we came across various confessions:
"Thank you, your exhibition is a festival of art; here one both rejoices and grieves at the same time..."
"The artist's world is so close, so captivating and inspiring, that one cannot, does not want to leave, to walk out of it, and after leaving one carries that world within for a long time. This is my third visit to the exhibition, and I will come again..."
... The first feeling that takes hold of you on viewing R. Khachatryan's works is the nobility of his art, the profound expression of human characters and states of mind, faith in the eternal existence of light and truth. The mastery of his hand seems equal to the flight of his thought. A deep sense of the world, a culture of execution, a gift for and originality of thought, the talent to create an illusion of many colours with concise, expressive means, an astonishing grasp of complex human souls, far-sighted vision, and the resonant construction and artistic integrity of all this make up the idea and foundation of Khachatryan the artist's work. In the images he creates there is ever-brightening light, living movement, different psychological states and different feelings. The portraits express nobility and courage.
Still lifes occupy a special place in R. Khachatryan's work. The artist is able to set objects in motion, breathe life into them and give a definite idea to motionless phenomena.
The artist's "magic crystal" is becoming ever more fruitful. All artists, from the day they take a brush or pencil in hand, search for the form, the means and the language to express the gift nature has given them, for as long as you do not have your own handwriting, a face and gaze unique to you alone, you will not reach the heights where few in the realm of art find a haven. Rudolf Khachatryan is one of those happy people who have suffered, who searched for and found his own style and language for expressing his talent. Since 1979 he has been drawing on levkas (a gesso-primed panel). It is a material on which icons were painted in oil in the old days. By the admission of artists and art historians themselves, the innovation of Khachatryan the artist lies in the fact that, by creating a drawing in sepia on levkas, he has combined the uncombinable — gesso panel and drawing.
Specialists will return to this phenomenon many times yet. Meanwhile he continues to move forward along the path he has opened, drawing with new inspiration, tempering his subjects in the forge of his own soul and imparting to them its light.
VANUHI SHERMAZANYAN
[Captions:] Rudolf Khachatryan. "Moko." "Still Life. Art." "Abu al-Ala al-Maarri."
Связана с выставкой
Related to exhibition
Կապված է ցուցահանդեսի հետ
(1)
Опубликованные работы
Published works
Տպագրված աշխատանքներ
(3)
