Кликните по изображению, чтобы увеличить
Click image to enlarge
Սեղմեք պատկերին՝ մեծացնելու համար
Рудольф Хачатрян — знакомый и новый
Rudolf Khachatryan — Familiar and New
Ռուտոլֆ Խաչատրեանի ցուցահանդէսը Տիթրոյթի մէջ
Текст публикации
Text of the publication
Հրապարակման տեքստը
Բնագիր
Ռուտոլֆ Խաչատրեանի ցուցահանդէսը Տիթրոյթի մէջ
Հայրենի տաղանդաւոր նկարիչ Ռուտոլֆ Խաչատրեանի գործերուն ցուցահանդէսը տեղի պիտի ունենայ Տիթրոյթի Ս. Յովհաննու եկեղեցիին համալիրին մէջ, 17 Հոկտեմբերին, կազմակերպութեամբ եկեղեցւոյ գեղարուեստի յանձնախումբին։
Հոկտեմբերի վերջաւորութեան ցուցահանդէսը պիտի փոխադրուի Լոս Անճելըս։
Ռուտոլֆ Խաչատրեանի գծանկարային նուրբ, դասական ստորոգելիներով արուեստը առանձնայատուկ տեղ մը կը գրաւէ հայրենի նկարչութեան մէջ։ «Թանգարանային արժէք» ըսած է ռուս արուեստաբան մը, Մոսկուա ապրող եւ հոն ստեղծագործող հայ արուեստագէտին ստեղծագործութեանց մասին։ (Տես էջ 7)
Ռուդոլֆ Խաչատրեանը՝ ծանօթ ու նոր
Գրեց ՄԱՐԻՆԱ ՍԱՄՍՈՆԵԱՆ
Ռուդոլֆ Խաչատրեանն իրեն ամբողջութեամբ նուիրել է գծանկարին։ Եթէ գծանկարը այլ նկարիչների համար գեղարուեստական արտայայտչութեան հասնելու օժանդակ միջոց է, ապա Խաչատրեանի արուեստում այն գործառական անկախութիւն եւ ինքնուրոյնութիւն է ստացել։ Գծանկարի ժլատ լեզուով առաւել ամբողջականօրէն է բացայայտուել նրա տաղանդը։ Դասական կատարեալ գծանկարը արուեստագէտի ստեղծագործութեան մէջ համատեղւում է ժամանակակից մտածողութեան եւ պատկերաւորութեան հետ։ Եթէ հայ նկարիչները մեծ մասամբ յուզական հագեցուածութեան են հասնում գունային բարդ համադրութիւններով, ապա Խաչատրեանը կարողանում է արտայայտել ամենանուրբ զգացումներ ու յոյզեր՝ աշխատելով միայն մէկ գոյնի մատիտով։
Նախընտրելով հիմնականում դիմանկարի ժանրը՝ Խաչատրեանը ստեղծել է շատ արտայայտիչ կերպարներ։ Նրա ստեղծագործութիւններում մարդկային դէմքերն աչքի են ընկնում սովոր գեղեցկութեամբ։ Նրանք մեզ յիշեցնում են վերածննդի վարպետների ստեղծած հոյակապ կերպարները։ Եւ այդ դէմքերը պատկանում են մեծ մասամբ մեր ժամանակակիցներին։ Սրանով հանդերձ՝ նա ամենեւին էլ չի «զարդարում» իր մոդելներին։ Գեղագէտի նուրբ ճաշակը նրան թոյլ է տալիս իր շրջապատի մարդկանց մէջ տեսնել գեղեցիկը եւ այդ շրջապատի տեսանկիւնով ներկայացնել նրանց իր գործերում։ Հոգեւոր հարուստ կեանք եւ ներքին նշանակալիութիւն կայ այդ դէմքերի վրայ։ Անցողիկն ու անկայունը, մակերեսայինն ու անկարեւորը տեղ չունեն այստեղ։ Ամենեւին էլ պարտադիր չէ, որ այդ մարդիկ ունենան իդէալական դիմագծեր. կերպարների ոգեշնչուածութեան շնորհիւ նոյնիսկ ոչ գեղեցիկ դէմքերը Խաչատրեանի դիմանկարներում թւում են գեղեցիկ ու վեհ։ Այս իւրայատկութիւնը բնորոշ է Խաչատրեանի բոլոր դիմանկարներին։ Սակայն այս հանգամանքը բնաւ չի խանգարում, որ նկարիչը պարզի մեզ իր պատկերած անձնաւորութիւնների ամենանուրբ հոգեբանական բնութագիրը։ Նրա դիմանկարների հերոսներից իւրաքանչիւրն ունի իր անկրկնելի անհատականութիւնը։
Նկարչի ստեղծագործութիւնը մշտապէս սնւում է անցեալ դարերի փորձով։ Հին վարպետների վեհաշունչ կերտուածքները ոգեշնչել եւ մինչեւ այսօր էլ ոգեշնչում են նրան։ Բայց եթէ ժամանակակից նկարիչների մեծամասնութեանը բնորոշ է նորի որոնման յախուռն տենչը, ապա Խաչատրեանի համար աւելի բնութագրական է արուեստի զարգացման պատմութեան վրայ հիմնուած գեղագիտական իդէալների կայունութիւնը։ Դա արտայայտւում է ինչպէս ստեղծագործութեան ներքին կառուցուածքում, այնպէս էլ արտաքին տեսանելի զուգահեռներում։ Այսպէս, ժամանակների կապը ցոյց տալու նպատակով նա իր կերպարներին զգեստաւորում է հին ժամանակների տարազներով. դրանով, կարծես, ցանկանում է հաստատել, թէ մարդու էութիւնը դարերի ընթացքում ի վերջոյ նոյնն է մնում։ Բացի այդ՝ հին տարազներն այդ ստեղծագործութիւններին որոշակի զարդանկարային արտայայտչութիւն են հաղորդում։
Խաչատրեանի նուրբ դասական գծանկարը հեռու է զգացական-ռոմանտիկական տարտամ անորոշութիւնից։ Յստակ գծագրուած մանրամասները ամենեւին էլ չեն խախտում ստեղծագործութեան ընդհանուր համաչափութիւնն ու ներդաշնակութիւնը, քանի որ դրանք ենթարկւում են հիմնական գաղափարին, եւ ջանադիր քննութեան դէպքում էլ կերպարները մնում են ամբողջական ու օրգանական։ Խաչատրեանի գեղագիտական հայեացքների կայունութիւնը, յստակ մշակուած ձեռագիրը եւ ինքնօրինակ ձիրքը նրան հնարաւորութիւն տուեցին դառնալու հայ անուանի նկարիչներից մէկը։ Նրա վաղ շրջանի ստեղծագործութիւններից անմոռանալի են Աբու-Լալա Մահարու հիասքանչ դիմանկարը, «Ուսանողուհու» քնքուշ ու մաքուր դիմանկարը, լեզուաբան Մելքումեանի նուրբ թախիծով լի դիմանկարը, եւ, վերջապէս, «Իգիթեանի դիմանկարը»։
Խաչատրեանի առաջին ցուցահանդէսից յետոյ երեք տարի է անցել, եւ ահա մի նոր ցուցահանդէս, այս անգամ արդէն Ժամանակակից Արուեստի Թանգարանում, որտեղ արուեստագէտը ներկայանում է բոլորովին նոր որակ ձեռք բերած։ Ոչ, նա չի դաւաճանել իր սկզբունքներին, իր գեղարուեստական հաւատքին ու իդէալին։ Արուեստասէրներին վերստին ցնցում են նկարչի կատարողական վիրտուոզ արուեստագիտութիւնը, նրա ստեղծած կերպարները՝ իրենց հոգեւոր կատարելութեամբ, ներքին հմայքով։ Դրանք դարձեալ իր ժամանակակիցների՝ մեծ մասամբ արուեստի մարդկանց, իր բարեկամների ու մերձաւորների դիմանկարներն են. դերասանուհի Մակսակովա, ռեժիսոր Ռեազանով, դերասան Մարտեան։ Այստեղ էլ նա հաւատարիմ է դասական գծանկարի գեղագիտական սկզբունքներին, եւ նոյնիսկ իր նորարարութեան մէջ դիմում է անցեալին՝ 20-րդ դարում վերածնելով լեւկասի հինաւուրց արուեստագիտութիւնը։ Այդ անիրաւի մոռացութեան մատնուած արուեստագիտութիւնը, որ մեծ չափով օգտագործում էին վերածննդի մեծ նկարիչները, Խաչատրեանը մոռացութեան գիրկից ոչ միայն դուրս բերեց, այլեւ նոր որակ հաղորդեց աշխատելու այդ եղանակին։ Սրանում է Ռուդոլֆ Խաչատրեանի նորարարութիւնը, որը եւ արժանի յաջողութիւն ու ճանաչում բերեց նրան։
Խաչատրեանի նոր աշխատանքները հիներից շահեկանօրէն տարբերւում են նրանով, որ մեծ խորութիւն են հաղորդում լեւկասի խորքին եւ ստեղծում պատկերի արտաժամանակայնութեան պատրանք։ Լեւկասի անհարթ մակերեսը չեզոք սպիտակ թղթից տարբերւում է նրանով, որ թաւշեայ, փափուկ մակերեսներով իր վրայ է հրաւիրում արուեստասէրների հայեացքը՝ այն մղելով նկարի խորքը։
Նոր աշխատանքներում էլ նկարիչը օգտագործում է սեպիա ու կարմրամատիտ, եւ լուսաստուերային թրթռուն տատանումները, շտրիխի վարպետ կիրառումները ստեղծագործութիւնները դարձնում են նոյնքան լիարիւն ու հնչեղ, որքան դրանք կը լինէին վառ արտայայտիչ իւղաներկերի դէպքում։ Այս առումով յատկապէս տպաւորիչ է կարմրամատիտով արուած «Բնորդուհու դիմանկարը»։ Կարծես թէ ոսկի լոյս է հոսում նրա երիտասարդ, ողորկ ու տաք մարմնին ի վար։ Նրա թրթռուն բանաստեղծութեամբ ու ոգեշնչուածութեամբ լեցուն գեղեցկութիւնը մեզ յիշեցնում է հին աշխարհի հանճարեղ քանդակագործների ստեղծած մարմարի չքնաղ արձանները։
Նկարչի ստեղծագործական ինքնօրինակութիւնը, նրա վառ երեւակայութիւնը արտայայտւում է նրանում, որ մեր ժամանակակիցների դիմանկարները հանդիսականի մէջ առաջացնում են զուգորդութիւններ անցեալ դարերի մարդկանց հետ։ Վերցնենք թէկուզ Սաւելի Եամշչիկովի դիմանկարը։ Ստեղծագործութեան անուանումից մենք տեղեկանում ենք, որ պատկերուած անձնաւորութիւնը սովետական արուեստաբան է։ Սակայն, չգիտես ինչու, նա աւելի շուտ յիշեցնում է հին Ռուսաստանի մռայլ ու անբարեհամբոյր մուժիկներին, որոնք, սակայն, առիթը բաց չէին թողնում պարծենալու իրենց ուժով ու խիզախութեամբ։
Նոյնը կարելի է ասել Վ. Մ.-ի դիմանկարների մասին, որի ինքնագոհ, կենսուրախ դէմքը, խորամանկ ժպիտը մատնում են, որ նրան ամենեւին էլ խորթ չեն այս կեանքի հաճոյքներն ու բարիքները։
Ռ. Խաչատրեանի ստեղծագործութեան այս առանձնայատկութիւնը եւս ստեղծում է արտաժամանակայնութեան պատրանք։ Նախօրօք չիմանալու դէպքում, թէ ում դիմանկարն է պատկերել նկարիչը, անհնար է ճշգրտօրէն որոշել, թէ որ դարաշրջանին եւ որ ժողովրդին է պատկանում կերպարը. նրա ստեղծագործութեան մէջ իրենց արտայայտութիւնն են գտնում տարբեր դարաշրջանների ու տարբեր ժողովուրդների առանձնայատկութիւնները։
Սրանում է արտայայտւում նկարչի ստեղծագործական պրպտումների արդիականութիւնը, որ պատկերածի կոնկրետութեան, դասականօրէն յստակ գծանկարի, ստեղծած կերպարների իրապաշտութեան ու հաւաստիութեան հետ միասին ոչ թէ արձանագրում, այլ ժամանակակից ուրիշ նկարիչներից ոչ պակաս վերացարկում է իրականութիւնը։
Ժամանակակից արուեստում առկայ են երկու միտումներ։ Նկարիչների մի մասը գեղարուեստական պատկեր ստեղծելիս ընդհանրապէս հրաժարւում է իրականութեան առարկայական պատկերումից, մի մասն էլ, ընդհակառակը, չի հրաժարւում դրանից, սակայն առարկայի գաղափարը վերածում է խորհրդանիշի։ Վերջինների թուին է պատկանում նաեւ Ռուդոլֆ Խաչատրեանը։
Դիմանկարներից բացի, Խաչատրեանն ունի նաեւ մի շարք յօրինումներ ու բնանկարներ։ Ցուցահանդէսում ներկայացուած աշխատանքներից առանձնայատուկ ուշադրութիւն է գրաւում «Ծաղիկներ» բնանկարը։ Այս աշխատանքն առանձնանում է իր անսովոր մաքրութեամբ, կատարելութեամբ ու նրբագեղութեամբ։ Նրա մէջ վաղ գարնան թարմ շունչ կայ, դասական յօրինումների կանոններով շարուած շշերի միջից սլացիկ ու ձիգ ընձիւղներն են յառնում՝ հանդիսականի հոգում արթնացնելով կեցութեան հրճուանքի զրնգուն հնչիւններ։
Խաչատրեանի ստեղծագործութիւնը հասկանալի ու մօտ է բոլոր նրանց, ովքեր արուեստում փնտռում են կատարեալն ու գեղեցիկը։ Այդ արուեստը մարդասիրական է ու ամբողջական իր հէնքով, այդ պատճառով էլ է դիւրամատչելի նոյնիսկ նրանց համար, ովքեր անծանօթ են ժամանակակից կերպարուեստի բազմազան միտումներին։ Ահա ինչու ցուցահանդէսն այդքան բազմաթիւ այցելուներ է գրաւում։
Խաչատրեանի վերջին ցուցահանդէսը ցոյց տուեց, որ ձեռք բերածով երբեք չգոհացող, արուեստում շարունակ նոր ուղիներ որոնող նկարիչը ի զօրու է հրամցնել այնպիսի անակնկալներ, որ ոչ ոք, անգամ ինքը, չի կարող նախօրօք գուշակել։ Սակայն ակնյայտ է մի բան. նկարչի արուեստի զարգացման յաջորդ աստիճանը՝ նրա ստեղծագործութեան որակի բարձրացման մի նոր փուլ, գծանկարային արուեստի զարգացման մի նոր, աւելի բարձր մակարդակ է պարզում մեզ։ Այդ է յուշում նաեւ ցուցահանդէսում ներկայացուած «Ինքնադիմանկարը»։ Մենք տեսնում ենք Խաչատրեանին նկարակալի առաջ, մատիտը ձեռքին, աշխատելիս։
Նրա դէմքը վստահութեամբ, իր կոչման հանդէպ հաւատով է լեցուն, սեւեռուն հայեացքն, ասես, ցանկանում է թափանցել նիւթի անիմանալի խորքերը, իսկ ձեռքը պատրաստ է իր անկրկնելի մատնահետքերը թողնել անաղարտ լեւկասի վրայ։
Ռուդոլֆ Խաչատրեան — Ինքնանկար (1981)։ «Կանացի դիմանկար» (1981)։ «Բնանկար» (1981)։
Перевод с армянского
Выставка Рудольфа Хачатряна в Детройте
Выставка работ талантливого художника с родины, Рудольфа Хачатряна, состоится 17 октября в комплексе детройтской церкви Св. Иоанна, организованная художественной комиссией церкви.
В конце октября выставка переедет в Лос-Анджелес.
Тонкое графическое искусство Рудольфа Хачатряна с его классическими чертами занимает особое место в искусстве родины. «Музейная ценность» — так сказал один русский искусствовед о произведениях армянского художника, живущего и работающего в Москве. (См. стр. 7)
Рудольф Хачатрян — знакомый и новый
МАРИНА САМСОНЯН
Рудольф Хачатрян целиком посвятил себя рисунку. Если для других художников рисунок — вспомогательное средство на пути к художественной выразительности, то в искусстве Хачатряна он обрёл функциональную независимость и самостоятельность. Именно скупым языком рисунка его дарование раскрылось наиболее полно. Классически безупречный рисунок соединяется в творчестве художника с современным мышлением и современной образностью. Если армянские художники большей частью достигают эмоциональной насыщенности сложными цветовыми сочетаниями, то Хачатрян умеет выразить тончайшие чувства и волнения, работая карандашом одного цвета.
Предпочитая в основном жанр портрета, Хачатрян создал множество выразительных образов. В его работах человеческие лица выделяются обычной красотой. Они напоминают нам величественные образы, созданные мастерами Возрождения. И лица эти принадлежат большей частью нашим современникам. При этом он вовсе не «украшает» своих моделей. Тонкий вкус художника позволяет ему видеть красоту в людях своего окружения и представлять их в своих работах с этой точки зрения. В этих лицах — богатая духовная жизнь и внутренняя значительность. Преходящему и неустойчивому, поверхностному и неважному здесь нет места. Вовсе не обязательно, чтобы эти люди обладали идеальными чертами: благодаря одухотворённости образов даже некрасивые лица в портретах Хачатряна кажутся прекрасными и возвышенными. Эта особенность присуща всем его портретам. Однако она нисколько не мешает художнику раскрыть перед нами тончайшую психологическую характеристику изображённых. Каждый из героев его портретов обладает своей неповторимой индивидуальностью.
Творчество художника постоянно питается опытом прошлых веков. Возвышенные создания старых мастеров вдохновляли и по сей день вдохновляют его. Но если большинству современных художников свойственна пылкая жажда поиска нового, то для Хачатряна более характерна устойчивость эстетических идеалов, основанная на истории развития искусства. Это выражается как во внутреннем строении произведения, так и во внешних видимых параллелях. Так, чтобы показать связь времён, он одевает свои образы в костюмы прошлого; этим он словно хочет утвердить, что сущность человека сквозь века в конечном счёте остаётся прежней. Кроме того, старинные костюмы придают этим работам определённую орнаментальную выразительность.
Тонкий классический рисунок Хачатряна далёк от чувственно-романтической расплывчатой неопределённости. Чётко прочерченные подробности нисколько не нарушают общей соразмерности и гармонии произведения, поскольку подчинены основной мысли, и даже при тщательном рассмотрении образы остаются цельными и органичными. Устойчивость эстетических взглядов Хачатряна, ясно выработанный почерк и самобытный дар позволили ему стать одним из известных армянских художников. Среди его ранних произведений незабываемы великолепный портрет Абу-Лала Махари, нежный и чистый портрет «Студентки», исполненный тонкой печали портрет лингвиста Мелкумяна и, наконец, «Портрет Игитяна».
После первой выставки Хачатряна прошло три года, и вот новая выставка, на этот раз уже в Музее современного искусства, где художник предстаёт обретшим совершенно новое качество. Нет, он не изменил своим принципам, своей художественной вере и идеалу. Любителей искусства снова потрясают виртуозное исполнительское мастерство художника, созданные им образы с их духовным совершенством и внутренним обаянием. Это опять портреты его современников — большей частью людей искусства, его друзей и близких: актрисы Максаковой, режиссёра Рязанова , актёра Мартяна. И здесь он верен эстетическим принципам классического рисунка и даже в своём новаторстве обращается к прошлому: в XX веке он возрождает древнее искусство левкаса. Это несправедливо забытое искусство, которым широко пользовались великие художники Возрождения, Хачатрян не только вывел из забвения, но и придал новое качество самому способу работы. В этом и состоит новаторство Рудольфа Хачатряна, принёсшее ему заслуженный успех и признание.
Новые работы Хачатряна отличаются от прежних в лучшую сторону тем, что они сообщают большую глубину толще левкаса и создают иллюзию вневременности изображения. Неровная поверхность левкаса отличается от нейтральной белой бумаги тем, что бархатистыми, мягкими поверхностями притягивает взгляд любителя искусства, уводя его в глубину картины.
И в новых работах художник пользуется сепией и сангиной, а трепетные колебания света и тени, мастерское применение штриха делают произведения столь же полнокровными и звучными, какими они были бы в ярко выразительной масляной живописи. Особенно впечатляет в этом отношении исполненный сангиной «Портрет натурщицы». Словно золотой свет струится по её юному, гладкому и тёплому телу. Её красота, полная трепетной поэзии и одухотворённости, напоминает нам дивные мраморные статуи, созданные гениальными скульпторами древнего мира.
Творческая самобытность художника, его яркое воображение выражаются в том, что портреты наших современников вызывают у зрителя ассоциации с людьми прошлых веков. Возьмём хотя бы портрет Савелия Ямщикова . Из названия работы мы узнаём, что изображённый — советский искусствовед. Однако, неизвестно почему, он скорее напоминает угрюмых и неприветливых мужиков старой России, которые, впрочем, не упускали случая похвастать своей силой и удалью.
То же можно сказать о портретах В. М., чьё самодовольное, жизнерадостное лицо и лукавая улыбка выдают, что радости и блага этой жизни ему вовсе не чужды.
Эта особенность творчества Р. Хачатряна также создаёт иллюзию вневременности. Если заранее не знать, чей портрет написал художник, невозможно точно определить, к какой эпохе и к какому народу принадлежит образ: в его творчестве находят выражение особенности разных эпох и разных народов.
В этом и выражается современность творческих поисков художника, который вместе с конкретностью изображённого, с реалистичностью и достоверностью образов, созданных классически ясным рисунком, не фиксирует, а абстрагирует действительность не меньше, чем иные современные художники.
В современном искусстве существуют два направления. Одни художники, создавая художественный образ, вообще отказываются от предметного изображения действительности; другие, напротив, не отказываются от него, но превращают идею предмета в символ. К последним принадлежит и Рудольф Хачатрян.
Кроме портретов, у Хачатряна есть и ряд композиций и пейзажей. Из представленных на выставке работ особое внимание привлекает пейзаж «Цветы». Эта работа выделяется своей необычной чистотой, совершенством и изяществом. В ней есть свежее дыхание ранней весны; из бутылок, выстроенных по правилам классической композиции, поднимаются стройные и тугие побеги, чтобы разбудить в душе зрителя звонкие звуки радости бытия.
Творчество Хачатряна понятно и близко всем, кто ищет в искусстве совершенное и прекрасное. Это искусство человечно и цельно по своей основе, потому оно доступно даже тем, кто незнаком с разнообразными течениями современного изобразительного искусства. Вот почему выставка привлекает столько посетителей.
Последняя выставка Хачатряна показала, что художник, никогда не довольствующийся достигнутым и постоянно ищущий в искусстве новые пути, способен преподнести такие неожиданности, каких никто, даже он сам, не может предугадать заранее. Но очевидно одно: следующая ступень развития его искусства открывает нам новый этап повышения качества его творчества, новый, более высокий уровень развития искусства рисунка. Об этом напоминает и представленный на выставке «Автопортрет ». Мы видим Хачатряна за работой перед мольбертом, с карандашом в руке.
Его лицо полно уверенности и веры в своё призвание, пристальный взгляд словно стремится проникнуть в непостижимые глубины материи, а рука готова оставить свои неповторимые отпечатки на нетронутом левкасе.
Рудольф Хачатрян — Автопортрет (1981). «Женский портрет» (1981). «Пейзаж» (1981).
Translated from Armenian
Rudolf Khachatryan's exhibition in Detroit
An exhibition of works by the talented artist from the homeland, Rudolf Khachatryan, will be held on 17 October in the complex of St. John's Church in Detroit, organised by the church art committee.
At the end of October the exhibition will move to Los Angeles.
Rudolf Khachatryan's delicate art of drawing, with its classical attributes, occupies a special place in the art of the homeland. "Museum value" is what a Russian art historian said of the works of this Armenian artist who lives and works in Moscow. (See page 7)
Rudolf Khachatryan — familiar and new
By MARINA SAMSONIAN
Rudolf Khachatryan has devoted himself entirely to drawing. If for other artists drawing is an auxiliary means towards artistic expressiveness, in Khachatryan's art it has acquired functional independence and autonomy. It is in the spare language of drawing that his talent has been revealed most fully. A classically perfect drawing is combined in the artist's work with contemporary thinking and contemporary imagery. If Armenian artists for the most part achieve emotional saturation by complex combinations of colour, Khachatryan is able to express the subtlest feelings and emotions using a pencil of a single colour.
Preferring in the main the genre of portraiture, Khachatryan has created many expressive images. In his works human faces stand out by their ordinary beauty. They remind us of the magnificent images created by the masters of the Renaissance. And these faces belong for the most part to our contemporaries. At the same time he does not in the least "embellish" his sitters. The fine taste of an aesthete allows him to see the beauty in the people around him and to present them in his works from that perspective. There is a rich spiritual life and an inner significance in these faces. The transient and the unstable, the superficial and the unimportant have no place here. It is by no means necessary that these people should have ideal features: thanks to the inspiration of the images, even faces that are not beautiful appear beautiful and lofty in Khachatryan's portraits. This quality is characteristic of all his portraits. Yet it does not in the least prevent the artist from setting out for us the subtlest psychological character of those he depicts. Each of the sitters in his portraits has his own unrepeatable individuality.
The artist's work is constantly nourished by the experience of past centuries. The lofty creations of the old masters have inspired him and inspire him to this day. But if an impetuous thirst for the search for the new is characteristic of most contemporary artists, what is more characteristic of Khachatryan is the stability of aesthetic ideals founded on the history of the development of art. This is expressed both in the inner structure of the work and in outward, visible parallels. Thus, in order to show the connection of the times, he clothes his figures in the costumes of former ages; by this he seems to wish to affirm that the essence of man remains, in the end, the same through the centuries. Besides, the old costumes lend these works a certain decorative expressiveness.
Khachatryan's delicate classical drawing is far removed from the vague uncertainty of sentimental romanticism. The clearly drawn details do not disturb the overall proportion and harmony of the work, since they serve its central idea; even under close examination, the images remain whole and organic. The stability of Khachatryan's aesthetic views, his clearly defined style and his distinctive talent enabled him to become one of Armenia's well-known artists. Among his unforgettable early works are the superb portrait of Abu-Lala Mahari, the tender and pure portrait of “The Student”, the portrait of the linguist Melkumyan , full of gentle sadness, and, finally, the “Portrait of Igityan ”.
Three years have passed since Khachatryan's first exhibition, and here is a new one, this time already at the Museum of Contemporary Art, where the artist appears having attained an entirely new quality. No, he has not betrayed his principles, his artistic faith and ideal. Lovers of art are again struck by the artist's virtuoso mastery of execution and by the images he has created, with their spiritual perfection and inner charm. These are again portraits of his contemporaries — for the most part people in the arts, his friends and those close to him: the actress Maksakova, the director Ryazanov and the actor Martyan. Here too he is faithful to the aesthetic principles of classical drawing, and even in his innovation he turns to the past: in the twentieth century he revives the ancient art of levkas. This unjustly forgotten art, widely used by the great painters of the Renaissance, Khachatryan not only brought out of oblivion but also endowed with a new quality of working. In this lies Rudolf Khachatryan's innovation, which has brought him deserved success and recognition.
Khachatryan's new works differ from the earlier ones to their advantage in that they give great depth to the body of the levkas and create an illusion of the timelessness of the image. The uneven surface of the levkas differs from neutral white paper in that, with its velvety, soft surfaces, it draws the art lover's gaze, leading it into the depth of the picture.
In the new works too the artist uses sepia and sanguine, and the trembling fluctuations of light and shade and the masterful application of the stroke make the works as full-blooded and resonant as they would be in vividly expressive oils. Particularly impressive in this respect is the "Portrait of a Model" executed in sanguine. A golden light seems to flow over her young, smooth and warm body. Her beauty, filled with trembling poetry and inspiration, reminds us of the exquisite marble statues created by the brilliant sculptors of the ancient world.
The artist's creative originality and vivid imagination are expressed in the fact that portraits of our contemporaries arouse in the viewer associations with people of past centuries. Take, for instance, the portrait of Saveli Yamshchikov. From the title of the work we learn that the sitter is a Soviet art historian. Yet, for some reason, he rather recalls the gloomy and unwelcoming muzhiks of old Russia, who, however, never missed a chance to boast of their strength and daring.
The same may be said of the portraits of V. M., whose self-satisfied, cheerful face and sly smile betray that the pleasures and goods of this life are by no means foreign to him.
This feature of R. Khachatryan's work also creates an illusion of timelessness. If one does not know beforehand whose portrait the artist has painted, it is impossible to determine exactly to which epoch and to which people the figure belongs: in his work the particular features of different epochs and different peoples find expression.
In this is expressed the modernity of the artist's creative searching, which, together with the concreteness of what is depicted and the realism and authenticity of the images created by a classically clear drawing, does not record but abstracts reality no less than other contemporary artists do.
There are two tendencies in contemporary art. Some artists, when creating an artistic image, abandon the representational depiction of reality altogether; others, on the contrary, retain it but transform the idea of the object into a symbol. Rudolf Khachatryan belongs to the latter group.
Besides portraits, Khachatryan also has a number of compositions and landscapes. Among the works shown at the exhibition, the landscape "Flowers" attracts particular attention. This work stands out by its unusual purity, perfection and elegance. It holds the fresh breath of early spring; from among the bottles arranged by the rules of classical composition rise slender and taut shoots, to awaken in the viewer's soul the ringing sounds of the joy of being.
Khachatryan's work is comprehensible and close to all who seek in art the perfect and the beautiful. That art is humane and whole in its foundation, and therefore accessible even to those unfamiliar with the various tendencies of contemporary fine art. That is why the exhibition attracts so many visitors.
Khachatryan's latest exhibition showed that an artist who is never satisfied with what he has achieved and who constantly seeks new paths in art is capable of offering such surprises as no one — not even he himself — can foresee. But one thing is evident: the next stage in the development of his art opens to us a new phase in the raising of the quality of his work, a new and higher level in the development of the art of drawing. Of this the "Self-portrait" shown at the exhibition also reminds us. We see Khachatryan at work before his easel, pencil in hand.
His face is full of confidence and of faith in his calling; his fixed gaze seems to seek to penetrate the unfathomable depths of matter, while his hand is ready to leave its unique fingerprints on the untouched levkas.
Rudolf Khachatryan — Self-portrait (1981). "Portrait of a Woman" (1981). "Landscape" (1981).
Связана с выставкой
Related to exhibition
Կապված է ցուցահանդեսի հետ
(1)
Опубликованные работы
Published works
Տպագրված աշխատանքներ
(4)
