Кликните по изображению, чтобы увеличить
Click image to enlarge
Սեղմեք պատկերին՝ մեծացնելու համար
Игитян. Рудольфа Хачатрян
Igityan. Rudolf Khachatryan
Արուեստի մեկնաբաններ Մարինա Սամսոնեան եւ Հենրիկ Իգիթեանը վերլուծում են Ռուդոլֆ Խաչատրեանի արուեստը
Текст публикации
Text of the publication
Հրապարակման տեքստը
Բնագիր
ԱՐՈՒԵՍՏԻ ՄԵԿՆԱԲԱՆՆԵՐ ՄԱՐԻՆԱ ՍԱՄՍՈՆԵԱՆ ԵՒ ՀԵՆՐԻԿ ԻԳԻԹԵԱՆԸ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒՄ ԵՆ ՌՈՒԴՈԼՖ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆԻ ԱՐՈՒԵՍՏԸ
Եթէ գծանկարը այլ նկարիչների համար գեղարուեստական արտայայտչութեան հասնելու օժանդակ միջոց է, ապա Խաչատրեանի արուեստում այն ֆունկցիոնալ անկախութիւն եւ ինքնուրոյնութիւն է ստացել։ Դասական կատարեալ գծանկարը արուեստագէտի ստեղծագործութեան մէջ համատեղւում է ժամանակակից մտածողութեան եւ պատկերաւորութեան հետ։ Եթէ հայ նկարիչները մեծ մասամբ յուզական յագեցուածութեան են հասնում գունային բարդ համադրութիւններով, ապա Խաչատրեանը կարողանում է արտայայտել ամենանուրբ զգացումներ ու յոյզեր՝ աշխատելով միայն մէկ գոյնի մատիտով։
Նախընտրելով հիմնականում դիմանկարի ժանրը, Խաչատրեանը ստեղծել է շատ արտայայտիչ կերպարներ։ Նրանք մեզ յիշեցնում են Վերածննդի վարպետների ստեղծած հոյակապ կերպարները։ Եւ այդ դէմքերը պատկանում են մեծ մասամբ մեր ժամանակակիցներին։ Սրանով հանդերձ, նա ամենեւին էլ չի «զարդարում» իր մոդելներին։ Գեղագէտի նուրբ ճաշակը նրան թոյլ է տալիս իր շրջապատի մարդկանց մէջ տեսնել գեղեցիկը եւ այդ շրջապատի տեսանկիւնով ներկայացնել նրանց իր գործերում։ Հոգեւոր հարուստ կեանք եւ ներքին նշանակալիութիւն կայ այդ դէմքերի վրայ։ Անցողիկն ու անկայունը, մակերեսայինն ու անկարեւորը տեղ չունեն այստեղ։ Ամենեւին էլ պարտադիր չէ, որ այդ մարդիկ ունենան իտէալական դիմագծեր։ Նրա դիմանկարների հերոսներից իւրաքանչիւրն ունի իր անկրկնելի անհատականութիւնը։
Նկարչի ստեղծագործութիւնը մշտապէս սնւում է անցեալ դարերի փորձով։ Հին վարպետների վեհաշունչ կերտուածքները ոգեշնչել եւ մինչեւ այսօր էլ ոգեշնչում են նրան։ Բայց եթէ ժամանակակից նկարիչների մեծամասնութեանը բնորոշ է նորի որոնման յախուռն տենչը, ապա Խաչատրեանի համար աւելի բնութագրական է արուեստի զարգացման պատմութեան վրայ հիմնուող գեղագիտական իտէալների կայունութիւնը։ Դա արտայայտւում է ստեղծագործութեան ինչպէս ներքին կառուցուածքում, այնպէս էլ արտաքին տեսանելի զուգահեռներում։ Այսպէս, ժամանակների կապը ցոյց տալու նպատակով նա իր կերպարներին զգեստաւորում է հին ժամանակների տարազներով. դրանով նկարիչը, կարծես, ցանկանում է հաւաստել, թէ մարդու էութիւնը դարերի ընթացքում, ի վերջոյ, նոյնն է մնում։ Բացի այդ, հին տարազներն այդ ստեղծագործութիւններին որոշակի դեկորատիւ էֆեկտ են հաղորդում։
Խաչատրեանի նուրբ դասական գծանկարը հեռու է սենտիմենտալ-ռոմանտիկական տարտամ անորոշութիւնից։ Յստակ գծագրուած մանրամասները ամենեւին էլ չեն խախտում ստեղծագործութեան ընդհանուր համաչափութիւնն ու ներդաշնակութիւնը, քանի որ դրանք ենթարկւում են հիմնական գաղափարին, եւ ջանադիր քննութեան դէպքում էլ կերպարները մնում են ամբողջական ու օրգանական։ Խաչատրեանի գեղագիտական հայեացքների կայունութիւնը, յստակ մշակուած ձեռագիրը եւ ինքնօրինակ ձիրքը նրան հնարաւորութիւն տուեցին դառնալու հայ անուանի նկարիչներից մէկը։ Նրա վաղ շրջանի ստեղծագործութիւններից անմոռանալի են Աբու-Լալա Մահարու հիասքանչ դիմանկարը, «Ուսանողուհու» քնքուշ ու մաքուր դիմանկարը, լեզուաբան Մելքումեանի նուրբ թախիծով լի դիմանկարը եւ, վերջապէս, «Իգիթեանի դիմանկարը»։
(Յապաւուած) ՄԱՐԻՆԱ ՍԱՄՍՈՆԵԱՆ
Դասականներին հասկանալու, նրանց մերձենալու, վարպետութեան գաղտնիքներն ըմբռնելու հնարաւորութիւնն ապացուցել կարող է միայն ստեղծագործական խենթութեամբ օժտուած երջանիկ անհատը։ Պէտք է յարգանքով վերաբերուել եզակի վարպետներին, որոնք անցած ժամանակաշրջանների առջեւ հաստատում են մեր ժամանակի հեղինակութիւնը։ Մենք կարող ենք հպարտանալ, որ մեր ժամանակակից Ռուդոլֆ Խաչատրեանն իր հաստատուն տեղն է գրաւել այդ անվերջանալի երթում։
Նկարչի մեթոդում միահիւսուած են անկաշկանդութիւնն ու խստացումը։ Իւրաքանչիւր գիծ կատարուած է յուզմունքով, ապրումներով եւ սիրով։ Դիմանկարի բնորդը դառնում է մասնակից, համահեղինակ, մարդ, որն ապրում է ստեղծագործութեան ողջ ընթացքով՝ առաջին գծից մինչեւ աւարտը։ Նկարիչը ներքաշւում է ինքն իր եւ միաժամանակ մոդելի մէջ, նա ոչ թէ պարզապես աշխատում է, այլ ապրում, եւ յատկապէս այդ ստեղծագործական լարուածութեան մէջ են հանդէս գալիս նրա կեանքի կուլմինացիոն պահերը, նրա կեցութեան իմաստը։ Հաւանաբար, հէնց դա էլ երջանկութեան զգացողութիւնն է։ Նոյնիսկ նկարուողին լաւ ճանաչելու դէպքում էլ նկարիչը քննախոյզ դիտում է, զրուցում, ուսումնասիրում, փնտռում առաւել ճշգրիտ վիճակ, շարժում, կեցուածք, հագուստ, կոմպոզիցիա։ Վերջնական ճշգրումից, յիշողութեան մէջ ամրակայելուց յետոյ սկսում է աշխատել։ Ստեղծւում է զարմանալի, կախարդող էլեկտրականացած մթնոլորտ, հազուագիւտ շփում մոդելի հետ։ Եւ այդ մթնոլորտում ոչ մի աւելորդ բան չկայ, որ շեղի ուշադրութիւնը, ոչ յիշողութիւններ, ոչ ինֆորմացիա, ոչ շրջապատ, նկարիչն է, մոդելը, լեւկասը, (կաւճապատ փայտ — Ն.Կ.), սեպիաներկը եւ… ստեղծագործական ոգին։ Սեանսին լիցք հաղորդողը նկարիչն է, որ վայելում է բնութեան հետ միաձուլուելու երջանկութիւնը՝ գրեթէ հիպնոսացածի նման կեդրոնացած, լիակատար ինքնայրումով։ Յետոյ յաջորդում է յոգնածութիւնը, ինքնամփոփուածութիւնը, հեռացումը, դադարը, յաջորդ մոդելին անդրադառնալուն հոգեբանօրէն նախապատրաստուելը։
Որպէսզի ստեղծագործութիւններդ ճառագեն եւ ջերմացնեն ուրիշներին, այդ ջերմութիւնը պէտք է բխի քո հոգուց։ Կարեւորը ոչ թէ առարկայի արտաքին կերպը տեսնելն է, այլ՝ հրաշքը։
(Յապաւուած) ՀԵՆՐԻԿ ԻԳԻԹԵԱՆ
### Ռուդոլֆ Խաչատրեանի խօսքը
… Եթէ կայ իսկական արուեստ, իսկական որակ, եթէ կայ հոգի, սեր, անկեղծութիւն, սա արդէն ժամանակակից է եւ մենք բոլորս էլ դրա պահանջն ու կարիքն ունենք…
ՌՈՒԴՈԼՖ ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ
### Ցուցահանդէսի մասին
Նոյեմբեր 12-16 «Էրեբունի» հրատարակչութեան կազմակերպութեամբ տեղի է ունենալու հայրենի նկարիչ Ռուդոլֆ Խաչատրեանի ցուցահանդէսը Լոս Անճելոսի Heritage Gallery-ում։ Նրա աշխատանքներն արդէն ցուցադրուել են Տիթրոյտում Հոկտ. 17-20։
«Էրեբունի» հրատարակչութիւնը իր 15 տարիների գործունէութեան ընթացքում կազմակերպել է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ, ներկայացնելով հայրենի նկարիչների արուեստը։ Առաջին ցուցահանդէս-վաճառքը տեղի է ունեցել 1974-ին, Պէյրութի Gallery Modulart-ում, իսկ այնուհետեւ՝ Մարսէյլ, Փարիզ, Լոնտոն, Մոնթրէալ, Թորոնթօ, Տիթրոյթ, Լոս Անճելոս, Նիւ Եորք, Ուաշինկթոն եւ Հելսինքի։
«Էրեբունի» հրատարակչութեան նպատակն է հայրենի արուեստը ներկայացնել հայ եւ օտար հանրութեան։
Ռուդոլֆ Խաչատրեանը ծնուել է 1937 թուին, Երեւանում։ Երիտասարդ տարիքում առիթ է ունեցել աշխատելու քանդակագործ Երուանդ Քոչարի հետ։ Նրա միջոցով իսկ ծանօթացել է Դա Վինչիի եւ Դիւրերի արուեստին, որոնց ազդեցութիւնը կարելի է գտնել իր ստեղծագործութեանց մէջ։
Ռուդոլֆ Խաչատրեանը այժմ ապրում է Մոսկուայում. անհատ ցուցահանդէսներ է ունեցել թէ Սովետական Միութեան եւ թէ Եւրոպական երկրների մէջ։ 1960-ին ընդունուել է Ս.Ս.Հ.Մ.-ի Նկարիչների Միութեան անդամ եւ 1969-ին շահել է Կոմիտասի 100-ամեակի առիթով կազմակերպուած նկարչական առաջին մրցանակը։ 1984-ին արժանացել է Հայաստանի ժողովրդական նկարչի կոչումին։
### Պատկերների մակագրութիւններ
Հենրիկ Իգիթեանի դիմանկարը, 1982։
Լուսամուտի մօտ, 1982։
Перевод с армянского
ИСКУССТВОВЕДЫ МАРИНА САМСОНЯН И ГЕНРИК ИГИТЯН АНАЛИЗИРУЮТ ИСКУССТВО РУДОЛЬФА ХАЧАТРЯНА
Если для других художников рисунок — вспомогательное средство на пути к художественной выразительности, то в искусстве Хачатряна он обрёл функциональную независимость и самостоятельность. Классически безупречный рисунок соединяется в творчестве художника с современным мышлением и современной образностью. Если армянские художники большей частью достигают эмоциональной насыщенности сложными цветовыми сочетаниями, то Хачатрян умеет выразить тончайшие чувства и волнения, работая карандашом одного лишь цвета.
Предпочитая в основном жанр портрета, Хачатрян создал множество выразительных образов. Они напоминают нам величественные образы, созданные мастерами Возрождения. И лица эти принадлежат большей частью нашим современникам. При этом он вовсе не «украшает» своих моделей. Тонкий вкус художника позволяет ему видеть красоту в людях своего окружения и представлять их в своих работах с этой точки зрения. В этих лицах — богатая духовная жизнь и внутренняя значительность. Преходящему и неустойчивому, поверхностному и неважному здесь нет места. Вовсе не обязательно, чтобы эти люди обладали идеальными чертами. Каждый из героев его портретов обладает своей неповторимой индивидуальностью.
Творчество художника постоянно питается опытом прошлых веков. Возвышенные создания старых мастеров вдохновляли и по сей день вдохновляют его. Но если большинству современных художников свойственна пылкая жажда поиска нового, то для Хачатряна более характерна устойчивость эстетических идеалов, опирающаяся на историю развития искусства. Это выражается как во внутреннем строении произведения, так и во внешних видимых параллелях. Так, чтобы показать связь времён, он одевает свои образы в костюмы прошлого; этим художник словно хочет подтвердить, что сущность человека сквозь века в конечном счёте остаётся прежней. Кроме того, старинные костюмы придают этим работам определённый декоративный эффект.
Тонкий классический рисунок Хачатряна далёк от сентиментально-романтической расплывчатой неопределённости. Чётко прочерченные подробности нисколько не нарушают общей соразмерности и гармонии произведения, ибо они подчинены основной мысли, и даже при придирчивом рассмотрении образы остаются цельными и органичными. Устойчивость эстетических взглядов Хачатряна, ясно выработанный почерк и самобытный дар дали ему возможность стать одним из известных армянских художников. Из его ранних работ незабываемы великолепный портрет Абу-Лала Махари, нежный и чистый портрет «Студентки», исполненный тонкой печали портрет лингвиста Мелкумяна и, наконец, «Портрет Игитяна».
(В сокращении) МАРИНА САМСОНЯН
Понять классиков, приблизиться к ним, постичь тайны мастерства — доказать, что это возможно, способен лишь счастливый человек, наделённый творческим безумием. Нужно с уважением относиться к неповторимым мастерам, которые перед лицом минувших эпох утверждают авторитет нашего времени. Мы можем гордиться тем, что наш современник Рудольф Хачатрян занял своё прочное место в этом бесконечном шествии.
В методе художника переплетаются раскованность и строгость. Каждая линия проведена с волнением, переживанием и любовью. Портретируемый становится участником, соавтором, человеком, который проживает весь процесс создания произведения — от первого штриха до завершения. Художник погружается в себя и одновременно в модель; он не просто работает, а живёт, и именно в этом творческом напряжении проявляются кульминационные моменты его жизни, смысл его существования. Наверное, это и есть ощущение счастья. Даже хорошо зная портретируемого, художник пристально вглядывается, беседует, изучает, ищет наиболее точное состояние, движение, позу, одежду, композицию. После окончательного уточнения и закрепления в памяти он приступает к работе. Возникает удивительная, завораживающая, наэлектризованная атмосфера, редкостный контакт с моделью. В этой атмосфере нет ничего лишнего, что отвлекало бы внимание: ни воспоминаний, ни информации, ни окружения; есть художник, модель, левкас (покрытая мелом доска — Н. К.), сепия и… творческий дух. Сеанс заряжает художник, наслаждающийся счастьем слияния с натурой, сосредоточенный почти как загипнотизированный, в полном самосожжении. Затем наступают усталость, уход в себя, отстранение, пауза, психологическая подготовка к обращению к следующей модели.
Чтобы твои произведения излучали свет и согревали других, это тепло должно исходить из твоей души. Главное — увидеть не внешний облик предмета, а чудо.
(В сокращении) ГЕНРИК ИГИТЯН
### Слова Рудольфа Хачатряна
…Если есть настоящее искусство, настоящее качество, если есть душа, любовь, искренность — это уже современно, и все мы испытываем в этом потребность и нужду…
РУДОЛЬФ ХАЧАТРЯН
### О выставке
12–16 ноября в лос-анджелесской Heritage Gallery состоится выставка художника с родины Рудольфа Хачатряна, организованная издательством «Эребуни». Его работы уже экспонировались в Детройте 17–20 октября.
За 15 лет своей деятельности издательство «Эребуни» организовало множество выставок, представляющих искусство художников родины. Первая выставка-продажа состоялась в 1974 году в бейрутской Gallery Modulart; затем выставки прошли в Марселе, Париже, Лондоне, Монреале, Торонто, Детройте, Лос-Анджелесе, Нью-Йорке, Вашингтоне и Хельсинки.
Цель издательства «Эребуни» — знакомить армянскую и зарубежную публику с искусством родины.
Рудольф Хачатрян родился в 1937 году в Ереване. В молодости ему довелось работать со скульптором Ервандом Кочаром . Благодаря ему он познакомился с искусством да Винчи и Дюрера, влияние которых можно обнаружить в его произведениях.
Сейчас Рудольф Хачатрян живёт в Москве. Его персональные выставки проходили как в Советском Союзе, так и в европейских странах. В 1960 году он был принят в Союз художников СССР, а в 1969 году получил первую премию на художественном конкурсе, организованном к столетию Комитаса. В 1984 году ему было присвоено звание народного художника Армении.
### Подписи к иллюстрациям
Портрет Генрика Игитяна, 1982.
У окна, 1982.
Translated from Armenian
ART CRITICS: MARINA SAMSONIAN AND HENRIK IGITYAN ANALYSE THE ART OF RUDOLF KHACHATRYAN
If for other artists drawing is an auxiliary means towards artistic expressiveness, in Khachatryan's art it has acquired functional independence and autonomy. A classically perfect drawing is combined in the artist's work with contemporary thinking and contemporary imagery. If Armenian artists for the most part achieve emotional saturation by complex combinations of colour, Khachatryan is able to express the subtlest feelings and emotions working with a pencil of a single colour.
Preferring in the main the genre of portraiture, Khachatryan has created many expressive images. They remind us of the magnificent images created by the masters of the Renaissance. And these faces belong for the most part to our contemporaries. At the same time he does not in the least "embellish" his sitters. The fine taste of an aesthete allows him to see the beauty in the people around him and to present them in his works from that perspective. There is a rich spiritual life and an inner significance in these faces. The transient and the unstable, the superficial and the unimportant have no place here. It is by no means necessary that these people should have ideal features. Each of the sitters in his portraits has their own unique individuality.
The artist's work is constantly nourished by the experience of past centuries. The lofty creations of the old masters have inspired him and inspire him to this day. But if an impetuous thirst for the search for the new is characteristic of most contemporary artists, what is more characteristic of Khachatryan is the stability of aesthetic ideals founded on the history of art's development. This is expressed both in the inner structure of the work and in outward, visible parallels. Thus, in order to show the connection of the times, he clothes his figures in the costumes of former ages; by this the artist seems to wish to affirm that the essence of man remains, in the end, the same through the centuries. Besides, the ancient costumes lend these works a certain decorative effect.
Khachatryan's fine classical drawing is far from the vague indefiniteness of sentimental romanticism. The clearly drawn details do not in the least disturb the general proportion and harmony of the work, for they are subordinated to the main idea, and even under close examination the images remain whole and organic. The stability of Khachatryan's aesthetic views, his clearly defined style and his original gift gave him the possibility of becoming one of the well-known Armenian artists. Among his early works, unforgettable are the superb portrait of Abu-Lala Mahari, the tender and pure portrait of "The Student", the portrait full of fine sadness of the linguist Melkumian and, finally, the "Portrait of Igityan ".
(Abridged) MARINA SAMSONIAN
Only a fortunate individual endowed with creative madness can demonstrate that it is possible to understand the classical masters, draw close to them and grasp the secrets of their craft. We must respect those unique masters who uphold the stature of our own time before the ages of the past. We can be proud that our contemporary Rudolf Khachatryan has secured his place in that endless procession.
The artist's method combines freedom with rigour. Every line is drawn with emotion, feeling and love. The portrait sitter becomes a participant, a co-author, someone who lives through the entire creative process, from the first line to completion. The artist becomes absorbed in himself and at the same time in his model; he is not merely working but living, and it is in this creative tension that the culminating moments of his life, the meaning of his existence, emerge. Perhaps this is precisely the feeling of happiness. Even when he knows his sitter well, the artist observes intently, talks, studies, and searches for the most fitting state, movement, pose, clothing and composition. After making the final adjustments and fixing them in his memory, he begins to work. An extraordinary, spellbinding, electrified atmosphere arises, a rare communion with the model. In that atmosphere there is nothing superfluous to distract attention: no memories, no information, no surroundings; there are the artist, the model, the levkas (a chalk-coated wooden panel — N.K.), the sepia and… the creative spirit. The artist gives the sitting its charge, enjoying the happiness of merging with nature, focused almost as if hypnotised, in complete self-consumption. Then come fatigue, withdrawal into oneself, detachment, a pause, and psychological preparation for turning to the next model.
For your works to radiate light and warm others, that warmth must come from your soul. What matters is to see not the outward appearance of the object but the miracle.
(Abridged) HENRIK IGITYAN
### Rudolf Khachatryan's words
…If there is true art, true quality, if there is soul, love and sincerity, then it is already contemporary, and we all feel the need for it…
RUDOLF KHACHATRYAN
### About the exhibition
An exhibition by Rudolf Khachatryan, an artist from the homeland, organised by Erebuni Publishing, will take place at the Heritage Gallery in Los Angeles on 12–16 November. His works have already been shown in Detroit on 17–20 October.
Over its fifteen years of activity, Erebuni Publishing has organised numerous exhibitions presenting the art of artists from the homeland. The first exhibition and sale took place in 1974 at Gallery Modulart in Beirut, followed by exhibitions in Marseille, Paris, London, Montreal, Toronto, Detroit, Los Angeles, New York, Washington and Helsinki.
Erebuni Publishing aims to introduce the art of the homeland to Armenian and non-Armenian audiences.
Rudolf Khachatryan was born in Yerevan in 1937. As a young man he had the opportunity to work with the sculptor Yervand Kochar . Through him he became acquainted with the art of da Vinci and Dürer, whose influence can be found in his works.
Rudolf Khachatryan now lives in Moscow. He has held solo exhibitions both in the Soviet Union and in European countries. In 1960 he became a member of the USSR Union of Artists, and in 1969 he won first prize in an art competition organised to mark the centenary of Komitas. In 1984 he received the title of People's Artist of Armenia.
### Image captions
Portrait of Henrik Igityan, 1982.
By the Window, 1982.
Связана с выставкой
Related to exhibition
Կապված է ցուցահանդեսի հետ
(1)
Опубликованные работы
Published works
Տպագրված աշխատանքներ
(1)
