ФОНД НАСЛЕДИЯ РУДОЛЬФА ХАЧАТРЯНА RUDOLF KHACHATRYAN HERITAGE FOUNDATION ՌՈՒԴՈԼՖ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄ · rudolfart.com
rudolfart.com
← → ПредыдущийPreviousՆախորդ Армянский авангард внутри тоталитаризма The Armenian Avant-Garde within Totalitarianism The Armenian Avant-Garde within Totalitarianism Публикации Press Մամուլ · КнигиBooksԳրքեր СледующийNextՀաջորդ Хачатрян Рудольф Лорисович — статья в словаре-справочнике Академии художеств Khachatryan Rudolf Lorisovich — entry in the Academy of Arts dictionary Khachatryan Rudolf Lorisovich — entry in the Academy of Arts dictionary Кликните по изображению, чтобы увеличить Click image to enlarge Սեղմեք պատկերին՝ մեծացնելու համար Босоногий принц The Barefoot Prince Բոկոտն արքայազնը Автор Author Հեղինակ Ерванд КочарYervand KocharԵրվանդ Քոչար Тип Type Տեսակ книгаbookգիրք Издание Edition Հրատարակություն Ерванд Кочар. «Я и Вы», раздел «Статьи», ЕреванYervand Kochar, "I and You", section "Articles", YerevanԵրվանդ Քոչար. «Ես և Դուք», «Հոդվածներ» բաժին, Երևան Дата Date Ամսաթիվ 200720072007 Дополнение Additional information Լրացուցիչ տեղեկություն Глава из книги Ерванда Кочара «Я и Вы». Армянское издание: Քոչար Երվանդ. «Ես և Դուք». Ելույթներ, հոդվածներ ու հիշողություններ, պիես. Կազմեցին և խմբագրեցին Անատոլի Հովհաննիսյանը և Լալա Մարտիրոսյան-Քոչարը. — Երևան: «Մուղնի», 2007. — 200 էջ. ISBN 978-99941-33-45-1. «Բոկոտն արքայազնը» — раздел «Հոդվածներ», с. 133–134. Русское издание: Ерванд Кочар. Я и вы. Конспекты, статьи, выступления, воспоминания, пьеса. Перевод с армянского И. Маркарян. — Ереван: «ВМВ-Принт», 2013. — 192 с. ISBN 978-9939-60-215-8. «Босоногий принц» — раздел «Статьи», с. 131–132. Оригинал — армянский; русский текст на этой карточке — перевод Ирины Маркарян. Под армянским текстом стоит: написано в 1963 году, печатается впервые, шифр рукописи ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106; в русском издании — «написано в 1960 г.». Два последних скана — обороты титульных листов обоих изданий. Английский перевод сделан по опубликованному русскому переводу Ирины Маркарян со сверкой по армянскому изданию.A chapter from Yervand Kochar's book "I and You". Armenian edition: Yervand Kochar, "Yes yev Duk". Speeches, articles and recollections, a play. Compiled and edited by Anatoli Hovhannisyan and Lala Martirosyan-Kochar. — Yerevan: "Mughni", 2007. — 200 pp. ISBN 978-99941-33-45-1. "The Barefoot Prince" — section "Articles", pp. 133–134. Russian edition: Yervand Kochar, "I and You". Notes, articles, speeches, recollections, a play. Translated from the Armenian by I. Markaryan. — Yerevan: "VMV-Print", 2013. — 192 pp. ISBN 978-9939-60-215-8. "The Barefoot Prince" — section "Articles", pp. 131–132. The original is Armenian; the Russian text on this card is Irina Markaryan's translation. Beneath the Armenian text the book states that the piece was written in 1963 and is printed for the first time, with the manuscript reference ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106 (YeQT-AA-1081-154-106); the Russian edition gives 1960. The last two scans are the copyright pages of both editions. English translation based on Irina Markaryan's published Russian translation, with reference to the Armenian edition.Գլուխ Երվանդ Քոչարի «Ես և Դուք» գրքից։ Հայերեն հրատարակություն՝ Քոչար Երվանդ. «Ես և Դուք». Ելույթներ, հոդվածներ ու հիշողություններ, պիես. Կազմեցին և խմբագրեցին Անատոլի Հովհաննիսյանը և Լալա Մարտիրոսյան-Քոչարը. — Երևան: «Մուղնի», 2007. — 200 էջ. ISBN 978-99941-33-45-1. «Բոկոտն արքայազնը» — «Հոդվածներ» բաժին, էջ 133–134։ Ռուսերեն հրատարակություն՝ Ерванд Кочар. Я и вы. Конспекты, статьи, выступления, воспоминания, пьеса. Перевод с армянского И. Маркарян. — Ереван: «ВМВ-Принт», 2013. — 192 с. ISBN 978-9939-60-215-8. «Босоногий принц» — էջ 131–132։ Բնագիրը հայերեն է. այս քարտի ռուսերեն տեքստը Իրինա Մարգարյանի թարգմանությունն է։ Հայերեն տեքստի տակ նշված է՝ գրված է 1963 թվականին, տպագրվում է առաջին անգամ, ձեռագրի ծածկագիր՝ ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106. ռուսերեն հրատարակության մեջ՝ «գրված է 1960 թ.»։ Վերջին երկու սկանները երկու հրատարակությունների տիտղոսաթերթերի դարձերեսներն են։ Անգլերեն թարգմանությունը կատարված է Իրինա Մարգարյանի հրատարակված ռուսերեն թարգմանությունից՝ հայերեն հրատարակության համեմատությամբ։ WhatsApp Telegram ВКонтактеVK Эл. почтаEmail Pub-0293 Текст публикации Text of the publication Հրապարակման տեքստը Բնագիր Երևանի օգոստոսյան խեղձուցիչ տապը... Մարդիկ գալարվում են անողոք շոգից, վազում դեպի ջուր ծախող փոքրիկ տղաները, որոնք կարծես Մուրիլիոյի նկարներից դուրս եկած՝ ջրի մեծ կժերը թոկով վզներից կախ, ոտաբոբիկ և կիսամերկ, արևից խանձված, վազվզում են մարդաշատ շուկայի թոհուբոհի մեջ, և նրանց ձայնը, շուկայի հազարավոր դիսոնանս ձայներից վեր խոյանալով, հնչում է պղնձյա շեփորի պես զիլ... ջուր-ջուր, սառը ջուր, պուլպուլակի սառը ջուր... Մի պահ կտրվում է ջուր ծախող տղաների ձայնը... բոլորը մի կողմ են քաշվում, գալիս է իրենց նման ոտաբոբիկ, արևից խանձված, շագանակի նման փայլող Ռուդոլֆը* շուկայի բոկոտն իշխանը... Նա սև սաթի նման աչքեր ունի, ուժեղ է, անկաշառ։ Նա այդ փոքրիկ աշխարհի՝ ջուր ծախող, մանր գողությամբ զբաղվող 9-10 տարեկան անապաստան մանուկների գերագույն դատավորն է։ Ռուդոլֆ... բոլորը դողում են այդ անունից... Թողած սպասող ապշահար «մուշտարիներին»՝ նրանք վազում են դեպի Ռուդոլֆը և ստանալով նրա բարեհաճ և մտերմական ժպիտը՝ նորից վերադառնում իրենց գործին... Ռուդոլֆը նաև նկարում էր, և տղաներն ակնածում էին նրանից... Ռուդոլֆը 14 տարեկանում կամաց-կամաց հեռացավ իր «խմբից»։ Նա արդեն ուրիշ երազներ ուներ... Լսել էր, որ Փարիզից ինչ-որ մի նկարիչ է եկել... Շատ էին գովում նրան, բայց ասում էին՝ ինչ-որ տարօրինակ է նկարում ու քանդակում. ոչ ոքի նման չէ... Երիտասարդները գնում էին նրա մոտ, ցույց տալիս իրենց աշխատանքները և շատ էին ուզում նրան աշակերտել... Ռուդոլֆը փնտրում էր այդպիսի մեկին, որ ցույց տար իր աշխատանքները... Փարիզից եկած այդ նկարիչը իր աչքերին չհավատաց... 14 տարեկան մանչուկը նկարում էր, ինչպես մեծ վարպետ։ Նրա դրապիրովկաները կարծես Լեոնարդոյի ձեռքից դուրս եկած լինեին... Այդ օրվանից Ռուդոլֆը դարձավ նկարչի աչքի լույսն ու անբաժան բարեկամը... * Ռուդոլֆ — նկարիչ Ռուդոլֆ Խաչատրյան։ «Բոկոտն արքայազնը», գրել է (1963), տպագրվում է առաջին անգամ։ ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106 Перевод с армянского Душный ереванский августовский зной... Рынок. Изнывающие от жестокой жары горожане бросаются к маленьким водоносам — мальчишкам, словно сошедшим с полотен Мурильо: босые и полуголые, коричневые от солнца, с большими кувшинами, висящими на лямке через плечо, они снуют в многолюдной базарной толчее, и их зов, взвиваясь над нестройной разноголосицей рынка, звенит пронзительной медью, как звук трубы: вода, вода!.. холодная вода!.. холодная вода из пулпулака!.. Но вдруг голоса мальчишек-водоносов замолкают и все они слегка расступаются: это идет Рудольф, босоногий властелин рынка — как и они, полунагой, загорелый, с кожей, блестящей, как каштан. У него глаза будто черный янтарь, он сильный и неподкупный. В этом маленьком мирке девяти-десятилетних мальчишек-беспризорников, водоносов и мелких воришек, он — верховный судья и повелитель. Рудольф! Все дрожат при упоминании этого имени. Оставив в недоумении свою «клиентуру», они бегут ему навстречу и, лишь удостоившись его доброжелательной дружеской улыбки, возвращаются к своим обязанностям... Рудольф еще и рисовал, и мальчишки перед ним благоговели. К четырнадцати годам Рудольф мало-помалу отошел от своей «рыночной братии». Он уже мечтал о другом. Прослышал, что будто бы приехал из Парижа какой-то художник... Его очень хвалили, но говорили, что и рисует он и лепит как-то уж слишком чудно́, ни на кого непохоже. Молодые художники ходили к нему, показывали свои работы и все очень хотели у него учиться... Рудольф давно искал кого-то такого, чтобы показать свои рисунки. Художник, прибывший из Парижа, не поверил своим глазам: четырнадцатилетний парнишка рисовал как большой мастер! Драпировки в его рисунках словно вышли из-под карандаша Леонардо. С того дня Рудольф стал любимцем художника и его неразлучным другом... Пулпулак — уличный питьевой фонтанчик. «Босоногий принц», написано в 1960 г. Печатается впервые. Translated from Armenian The stifling August heat of Yerevan... The market. Townspeople, languishing in the merciless heat, rush to the small water-carriers — boys who might have stepped out of a canvas by Murillo: barefoot and half-naked, brown from the sun, with big jugs slung from a strap across the shoulder, they dart about in the crowded bustle of the bazaar, and their call, soaring above the market's discordant babble, rings out in piercing brass like the sound of a trumpet: water, water!.. cold water!.. cold water from the pulpulak!.. But suddenly the voices of the water-boys fall silent and they all draw slightly aside: here comes Rudolf, the barefoot sovereign of the market — like them half-naked, suntanned, his skin gleaming like a chestnut. His eyes are like black amber; he is strong and incorruptible. In this small world of nine- and ten-year-old waifs, water-carriers and petty thieves, he is the supreme judge and ruler. Rudolf! Everyone trembles at the mention of that name. Leaving their "clientele" bewildered, they run to meet him, and only after being granted his benevolent, friendly smile do they return to their duties... Rudolf also drew, and the boys held him in awe. By the age of fourteen Rudolf had little by little drawn away from his "market brotherhood". He was already dreaming of something else. He had heard that some artist had supposedly arrived from Paris... People praised him highly, but said that he drew and sculpted in some outlandish way, quite unlike anyone else. Young artists went to him, showed him their work and were all very eager to study under him... Rudolf had long been looking for someone like that, someone to whom he could show his drawings. The artist who had come from Paris could not believe his eyes: a fourteen-year-old boy was drawing like a great master! The draperies in his drawings might have come from the pencil of Leonardo. From that day Rudolf became the artist's favourite and his inseparable friend... Pulpulak — a street drinking fountain (note from the Russian edition). In the Armenian edition the footnote reads instead: "Rudolf — the artist Rudolf Khachatryan." "The Barefoot Prince." The Russian edition dates the text to 1960 and states: "Published for the first time." The Armenian edition dates it to 1963, likewise describes it as a first publication, and gives the manuscript reference ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106 (YeQT-AA-1081-154-106). © Фонд наследия Рудольфа Хачатряна, 2026. © The Rudolf Khachatryan Heritage Foundation, 2026. © Ռուդոլֆ Խաչատրյանի ժառանգության հիմնադրամ, 2026։ Контакты: Contact: Կապ․ info@rudolfart.com

←

→

Кликните по изображению, чтобы увеличить Click image to enlarge Սեղմեք պատկերին՝ մեծացնելու համար

Босоногий принц The Barefoot Prince Բոկոտն արքայազնը

Автор Author Հեղինակ

Ерванд КочарYervand KocharԵրվանդ Քոչար

Тип Type Տեսակ

книгаbookգիրք

Издание Edition Հրատարակություն

Ерванд Кочар. «Я и Вы», раздел «Статьи», ЕреванYervand Kochar, "I and You", section "Articles", YerevanԵրվանդ Քոչար. «Ես և Դուք», «Հոդվածներ» բաժին, Երևան

Дата Date Ամսաթիվ

200720072007

Дополнение Additional information Լրացուցիչ տեղեկություն

Глава из книги Ерванда Кочара «Я и Вы». Армянское издание: Քոչար Երվանդ. «Ես և Դուք». Ելույթներ, հոդվածներ ու հիշողություններ, պիես. Կազմեցին և խմբագրեցին Անատոլի Հովհաննիսյանը և Լալա Մարտիրոսյան-Քոչարը. — Երևան: «Մուղնի», 2007. — 200 էջ. ISBN 978-99941-33-45-1. «Բոկոտն արքայազնը» — раздел «Հոդվածներ», с. 133–134. Русское издание: Ерванд Кочар. Я и вы. Конспекты, статьи, выступления, воспоминания, пьеса. Перевод с армянского И. Маркарян. — Ереван: «ВМВ-Принт», 2013. — 192 с. ISBN 978-9939-60-215-8. «Босоногий принц» — раздел «Статьи», с. 131–132. Оригинал — армянский; русский текст на этой карточке — перевод Ирины Маркарян. Под армянским текстом стоит: написано в 1963 году, печатается впервые, шифр рукописи ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106; в русском издании — «написано в 1960 г.». Два последних скана — обороты титульных листов обоих изданий. Английский перевод сделан по опубликованному русскому переводу Ирины Маркарян со сверкой по армянскому изданию.A chapter from Yervand Kochar's book "I and You". Armenian edition: Yervand Kochar, "Yes yev Duk". Speeches, articles and recollections, a play. Compiled and edited by Anatoli Hovhannisyan and Lala Martirosyan-Kochar. — Yerevan: "Mughni", 2007. — 200 pp. ISBN 978-99941-33-45-1. "The Barefoot Prince" — section "Articles", pp. 133–134. Russian edition: Yervand Kochar, "I and You". Notes, articles, speeches, recollections, a play. Translated from the Armenian by I. Markaryan. — Yerevan: "VMV-Print", 2013. — 192 pp. ISBN 978-9939-60-215-8. "The Barefoot Prince" — section "Articles", pp. 131–132. The original is Armenian; the Russian text on this card is Irina Markaryan's translation. Beneath the Armenian text the book states that the piece was written in 1963 and is printed for the first time, with the manuscript reference ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106 (YeQT-AA-1081-154-106); the Russian edition gives 1960. The last two scans are the copyright pages of both editions. English translation based on Irina Markaryan's published Russian translation, with reference to the Armenian edition.Գլուխ Երվանդ Քոչարի «Ես և Դուք» գրքից։ Հայերեն հրատարակություն՝ Քոչար Երվանդ. «Ես և Դուք». Ելույթներ, հոդվածներ ու հիշողություններ, պիես. Կազմեցին և խմբագրեցին Անատոլի Հովհաննիսյանը և Լալա Մարտիրոսյան-Քոչարը. — Երևան: «Մուղնի», 2007. — 200 էջ. ISBN 978-99941-33-45-1. «Բոկոտն արքայազնը» — «Հոդվածներ» բաժին, էջ 133–134։ Ռուսերեն հրատարակություն՝ Ерванд Кочар. Я и вы. Конспекты, статьи, выступления, воспоминания, пьеса. Перевод с армянского И. Маркарян. — Ереван: «ВМВ-Принт», 2013. — 192 с. ISBN 978-9939-60-215-8. «Босоногий принц» — էջ 131–132։ Բնագիրը հայերեն է. այս քարտի ռուսերեն տեքստը Իրինա Մարգարյանի թարգմանությունն է։ Հայերեն տեքստի տակ նշված է՝ գրված է 1963 թվականին, տպագրվում է առաջին անգամ, ձեռագրի ծածկագիր՝ ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106. ռուսերեն հրատարակության մեջ՝ «գրված է 1960 թ.»։ Վերջին երկու սկանները երկու հրատարակությունների տիտղոսաթերթերի դարձերեսներն են։ Անգլերեն թարգմանությունը կատարված է Իրինա Մարգարյանի հրատարակված ռուսերեն թարգմանությունից՝ հայերեն հրատարակության համեմատությամբ։

Pub-0293

Текст публикации Text of the publication Հրապարակման տեքստը

Բնագիր

Երևանի օգոստոսյան խեղձուցիչ տապը... Մարդիկ գալարվում են անողոք շոգից, վազում դեպի ջուր ծախող փոքրիկ տղաները, որոնք կարծես Մուրիլիոյի նկարներից դուրս եկած՝ ջրի մեծ կժերը թոկով վզներից կախ, ոտաբոբիկ և կիսամերկ, արևից խանձված, վազվզում են մարդաշատ շուկայի թոհուբոհի մեջ, և նրանց ձայնը, շուկայի հազարավոր դիսոնանս ձայներից վեր խոյանալով, հնչում է պղնձյա շեփորի պես զիլ... ջուր-ջուր, սառը ջուր, պուլպուլակի սառը ջուր...

Մի պահ կտրվում է ջուր ծախող տղաների ձայնը... բոլորը մի կողմ են քաշվում, գալիս է իրենց նման ոտաբոբիկ, արևից խանձված, շագանակի նման փայլող Ռուդոլֆը* շուկայի բոկոտն իշխանը... Նա սև սաթի նման աչքեր ունի, ուժեղ է, անկաշառ։ Նա այդ փոքրիկ աշխարհի՝ ջուր ծախող, մանր գողությամբ զբաղվող 9-10 տարեկան անապաստան մանուկների գերագույն դատավորն է։ Ռուդոլֆ... բոլորը դողում են այդ անունից... Թողած սպասող ապշահար «մուշտարիներին»՝ նրանք վազում են դեպի Ռուդոլֆը և ստանալով նրա բարեհաճ և մտերմական ժպիտը՝ նորից վերադառնում իրենց գործին...

Ռուդոլֆը նաև նկարում էր, և տղաներն ակնածում էին նրանից...

Ռուդոլֆը 14 տարեկանում կամաց-կամաց հեռացավ իր «խմբից»։ Նա արդեն ուրիշ երազներ ուներ... Լսել էր, որ Փարիզից ինչ-որ մի նկարիչ է եկել... Շատ էին գովում նրան, բայց ասում էին՝ ինչ-որ տարօրինակ է նկարում ու քանդակում. ոչ ոքի նման չէ... Երիտասարդները գնում էին նրա մոտ, ցույց տալիս իրենց աշխատանքները և շատ էին ուզում նրան աշակերտել...

Ռուդոլֆը փնտրում էր այդպիսի մեկին, որ ցույց տար իր աշխատանքները...

Փարիզից եկած այդ նկարիչը իր աչքերին չհավատաց... 14 տարեկան մանչուկը նկարում էր, ինչպես մեծ վարպետ։ Նրա դրապիրովկաները կարծես Լեոնարդոյի ձեռքից դուրս եկած լինեին... Այդ օրվանից Ռուդոլֆը դարձավ նկարչի աչքի լույսն ու անբաժան բարեկամը...

* Ռուդոլֆ — նկարիչ Ռուդոլֆ Խաչատրյան։

«Բոկոտն արքայազնը», գրել է (1963), տպագրվում է առաջին անգամ։ ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106

Перевод с армянского

Душный ереванский августовский зной... Рынок. Изнывающие от жестокой жары горожане бросаются к маленьким водоносам — мальчишкам, словно сошедшим с полотен Мурильо: босые и полуголые, коричневые от солнца, с большими кувшинами, висящими на лямке через плечо, они снуют в многолюдной базарной толчее, и их зов, взвиваясь над нестройной разноголосицей рынка, звенит пронзительной медью, как звук трубы: вода, вода!.. холодная вода!.. холодная вода из пулпулака*!..

Но вдруг голоса мальчишек-водоносов замолкают и все они слегка расступаются: это идет Рудольф, босоногий властелин рынка — как и они, полунагой, загорелый, с кожей, блестящей, как каштан. У него глаза будто черный янтарь, он сильный и неподкупный. В этом маленьком мирке девяти-десятилетних мальчишек-беспризорников, водоносов и мелких воришек, он — верховный судья и повелитель. Рудольф! Все дрожат при упоминании этого имени. Оставив в недоумении свою «клиентуру», они бегут ему навстречу и, лишь удостоившись его доброжелательной дружеской улыбки, возвращаются к своим обязанностям...

Рудольф еще и рисовал, и мальчишки перед ним благоговели.

К четырнадцати годам Рудольф мало-помалу отошел от своей «рыночной братии». Он уже мечтал о другом. Прослышал, что будто бы приехал из Парижа какой-то художник... Его очень хвалили, но говорили, что и рисует он и лепит как-то уж слишком чудно́, ни на кого непохоже. Молодые художники ходили к нему, показывали свои работы и все очень хотели у него учиться...

Рудольф давно искал кого-то такого, чтобы показать свои рисунки.

Художник, прибывший из Парижа, не поверил своим глазам: четырнадцатилетний парнишка рисовал как большой мастер! Драпировки в его рисунках словно вышли из-под карандаша Леонардо. С того дня Рудольф стал любимцем художника и его неразлучным другом...

* Пулпулак — уличный питьевой фонтанчик.

«Босоногий принц», написано в 1960 г. Печатается впервые.

Translated from Armenian

The stifling August heat of Yerevan... The market. Townspeople, languishing in the merciless heat, rush to the small water-carriers — boys who might have stepped out of a canvas by Murillo: barefoot and half-naked, brown from the sun, with big jugs slung from a strap across the shoulder, they dart about in the crowded bustle of the bazaar, and their call, soaring above the market's discordant babble, rings out in piercing brass like the sound of a trumpet: water, water!.. cold water!.. cold water from the pulpulak*!..

But suddenly the voices of the water-boys fall silent and they all draw slightly aside: here comes Rudolf, the barefoot sovereign of the market — like them half-naked, suntanned, his skin gleaming like a chestnut. His eyes are like black amber; he is strong and incorruptible. In this small world of nine- and ten-year-old waifs, water-carriers and petty thieves, he is the supreme judge and ruler. Rudolf! Everyone trembles at the mention of that name. Leaving their "clientele" bewildered, they run to meet him, and only after being granted his benevolent, friendly smile do they return to their duties...

Rudolf also drew, and the boys held him in awe.

By the age of fourteen Rudolf had little by little drawn away from his "market brotherhood". He was already dreaming of something else. He had heard that some artist had supposedly arrived from Paris... People praised him highly, but said that he drew and sculpted in some outlandish way, quite unlike anyone else. Young artists went to him, showed him their work and were all very eager to study under him...

Rudolf had long been looking for someone like that, someone to whom he could show his drawings.

The artist who had come from Paris could not believe his eyes: a fourteen-year-old boy was drawing like a great master! The draperies in his drawings might have come from the pencil of Leonardo. From that day Rudolf became the artist's favourite and his inseparable friend...

* Pulpulak — a street drinking fountain (note from the Russian edition). In the Armenian edition the footnote reads instead: "Rudolf — the artist Rudolf Khachatryan."

"The Barefoot Prince." The Russian edition dates the text to 1960 and states: "Published for the first time." The Armenian edition dates it to 1963, likewise describes it as a first publication, and gives the manuscript reference ԵՔԹ-ԱԱ-1081-154-106 (YeQT-AA-1081-154-106).