Кликните по изображению, чтобы увеличить
Click image to enlarge
Սեղմեք պատկերին՝ մեծացնելու համար
Он не знает, что будет завтра
He Does Not Know What Tomorrow Will Bring
Նա չգիտի՝ վաղն ինչ է լինելու
Текст публикации
Text of the publication
Հրապարակման տեքստը
Բնագիր
Կերպարվեստ
ՆԱ ՉԳԻՏԻ՝ ՎԱՂՆ ԻՆՉ Է ԼԻՆԵԼՈՒ
ԱՆՈՒՇ ԹՐՎԱՆՑ
Դեռևս 30-ական թվականներին Երվանդ Քոչարը Փարիզում սկիզբ դրեց իր արվեստի «գեղանկարչություն տարածության մեջ» ուղղությանը: Միմյանց կցվող երեք հարթությունները դանդաղ պտտվում էին իրենց առանցքի շուրջ, իսկ հարթությունների վրա պատկերված ռեալիստական կերպարները ստեղծագործության հիմնական մասն էին կազմում և կարող էին շարժման ժամանակ մի հարթությունից «անցնել» մյուսը: Տարիներ հետո Քոչարն այդ օբյեկտները ցույց տալով իր աշակերտ Ռուդոլֆ Խաչատրյանին՝ ասել է. «Դու հասնելու ես սրան, բայց քո՛ ճանապարհով»: Այսօր Ռուդոլֆ Խաչատրյանը եվրոպական կերպարվեստում Հայաստանը ներկայացնողներից եզակիներից է, ու հայրենի երկրում հայտնի է ոչ որպես քոչարյան «տարածական գեղանկարչության» հետևորդ: Մի քանի սերունդների գեղագիտական ճաշակն իր արվեստի չափով կրթած ռեալիստական, հիմնականում դիմանկարային, կերպարվեստի վարպետը, այսօր, սակայն, այդ սերնդին և ժամանակակից արվեստասերին ներկայանում է նոր նկարչությամբ, որն իր բառերով կոչվում է բազմաչափ օբյեկտներ: 60-ամյակի առթիվ Ազգային պատկերասրահում բացված ցուցահանդեսի հենց սկզբում Ռուդոլֆ Խաչատրյանն ասաց, որ ցուցահանդեսը վեճերի տեղիք է տալու. «Դուք ինձ ճանաչում եք իմ ռեալիստական արվեստով: Սակայն գեղանկարչությունը կենսաբանական զարգացում ապրող «մարմին» է և դժվար է ասել՝ հետո ինչ կլինի: Ես չգիտեմ՝ վաղն ինչ կլինի: Թվում էր, իմ արվեստում ես հասել եմ վերջնագծին, բայց անցած օրը նորից մի գաղափար ծնվեց: Նշանակում է, նկարչությունը դեռ շարունակություն ունի, ուրեմն՝ մենք դեռ կհանդիպենք»: Տասնհինգ տարի հանրապետությունից դուրս ապրող գեղանկարիչը բազում ցուցահանդեսներ է ունեցել Մոսկվայում, եվրոպական բազմաթիվ քաղաքներում: Նրա նկարչության հիմքում մարդն է ու նրա ընդվզումը: 90-ականների սկզբին սկսած վերացական նկարչության մեջ նույնպես իշխում է մարդը, և ամեն անգամ «ցուցադրվում» է մարդու երկմիասնական կերպարը: Մեկ մարդու երկու վիճակները քոչարյան հնարքի՝ բաց տարածության մեջ ներկայացնելու միջոցով, Ռուդոլֆ Խաչատրյանը «կենսաբանական զարգացում» է ապահովում նրանցից յուրաքանչյուրի համար: Ստեղծագործություններն իրենց տեսակով քանդակներ են, սակայն դրանց ստեղծմանը մասնակցում են գեղանկարն ու գծանկարը: Բայց քանդակ-գեղանկար-գծանկար՝ բազմաչափ օբյեկտից բացի, նա վերացական կերպարներ է ստեղծում նաև կտավի վրա: Վերջինիս մեջ նույնպես պատկերները մի քանի չափով ընդգծում են իրենց ներքին իմաստը: Արվեստաբան Լևոն Աբրահամյանը, Ռուդոլֆ Խաչատրյանի ստեղծագործությունների ազգային ակունքը «դեղելիս», այսպիսի համեմատություն է արել. «Գառնիի տաճարում աստիճանասալերն ունեն այնպիսի հսկայական բարձրություն, որ կարծես թե ինչ-որ ժամանակ դեպի գոտրիկ տաճար են բարձրացել անհամանալի հսկաներ: Սակայն այդ անհամաչափությունն անհրաժեշտ է ընդհանուր ներդաշնակության համար, միայն այդ դեպքում է տաճարը ճարտարապետորեն ամբողջական դառնում: Կամ Հռիփսիմեի տաճարին հետագայում կցվում է մի փոքրիկ, անհամաչափ զանգակատուն, որը ներդաշնակորեն միաձուլվում է միասնական ճարտարապետական հորինվածքին և ավելին՝ նրան մոնումենտալություն է հաղորդում (այս օրինակը հաճախ է վկայակոչում Ռուդոլֆ Խաչատրյանը): Գուցե՞ Ռուդոլֆ Խաչատրյանն իր արվեստով մարմնավորել է իր ժողովրդի ճարտարապետության գլուխգործոցների նկատմամբ տածած անխոնջ հիացմունքը»:
Ռուդոլֆ Խաչատրյանի՝ տարածության մեջ ստեղծած արվեստն այդ հայացքով նայելիս, իսկապես, ազգային ոգու խոր ու մնայուն մի շերտ ունի, հատկապես, երբ տարածական գեղանկարչության մեջ նա հետևել է հայ արվեստի նվիրյալներից մեկին: Սակայն, ընդհանուր հայացքով, Ռուդոլֆ Խաչատրյանի՝ 90-ականների սկզբին ստեղծված արվեստը մեր առջև բացում է ժամանակակից կերպարվեստի մի նոր աշխարհ, որ միայն իրենն է ու ժամանակակից կերպարվեստում անուր «տեղավորվում» է աշխարհի հետ «խոսող» իր դիմագծերով:
Перевод с армянского
Изобразительное искусство
ОН НЕ ЗНАЕТ, ЧТО БУДЕТ ЗАВТРА
АНУШ ТРВАНЦ
Ещё в 1930-е годы Ерванд Кочар в Париже положил начало направлению своего искусства — «живописи в пространстве». Три соединённые друг с другом плоскости медленно вращались вокруг своей оси, а изображённые на плоскостях реалистические образы составляли основную часть произведения и при движении могли «переходить» с одной плоскости на другую. Спустя годы Кочар, показывая эти объекты своему ученику Рудольфу Хачатряну, сказал: «Ты придёшь к этому, но своим путём». Сегодня Рудольф Хачатрян — один из немногих, кто представляет Армению в европейском изобразительном искусстве, а на родине он известен не как последователь кочаровской «пространственной живописи». Мастер реалистического, преимущественно портретного искусства, воспитавший своим искусством эстетический вкус нескольких поколений, сегодня, однако, предстаёт перед этим поколением и перед современным любителем искусства с новой живописью, которая, по его словам, называется многомерными объектами. В самом начале выставки, открытой к 60-летию в Национальной галерее, Рудольф Хачатрян сказал, что выставка даст повод для споров: «Вы знаете меня по моему реалистическому искусству. Но живопись — это „тело“, переживающее биологическое развитие, и трудно сказать, что будет потом. Я не знаю, что будет завтра. Казалось, что в своём искусстве я дошёл до последней черты, но на днях снова родилась идея. Значит, у живописи ещё есть продолжение, а значит, мы ещё встретимся». Живописец, пятнадцать лет живущий за пределами республики, имел множество выставок в Москве и многих европейских городах. В основе его живописи — человек и его бунт. В абстрактной живописи, начатой в начале 90-х, тоже господствует человек, и каждый раз «показывается» двуединый образ человека. Представляя два состояния одного человека в открытом пространстве с помощью кочаровского приёма, Рудольф Хачатрян обеспечивает каждому из них «биологическое развитие». По своему роду эти произведения — скульптуры, но в их создании участвуют живопись и рисунок. Но кроме скульптуры-живописи-рисунка — многомерного объекта — он создаёт абстрактные образы и на холсте. В них изображения тоже в нескольких измерениях подчёркивают свой внутренний смысл. Искусствовед Левон Абрамян , «нащупывая» национальный исток произведений Рудольфа Хачатряна, провёл такое сравнение: «В храме Гарни ступени имеют такую огромную высоту, будто когда-то к [уменьшенному] храму поднимались непостижимые великаны. Но эта несоразмерность необходима для общей гармонии, только тогда храм становится архитектурно цельным. Или к храму Рипсиме позднее пристраивается маленькая, несоразмерная колокольня, которая гармонично сливается с единой архитектурной композицией и более того — придаёт ей монументальность (этот пример часто приводит Рудольф Хачатрян). Может быть, Рудольф Хачатрян своим искусством воплотил неутомимое восхищение шедеврами архитектуры своего народа?»
Если смотреть таким взглядом на искусство Рудольфа Хачатряна, созданное в пространстве, в нём действительно есть глубокий и прочный слой национального духа, особенно там, где в пространственной живописи он следовал одному из подвижников армянского искусства. Однако в целом искусство Рудольфа Хачатряна, созданное в начале 90-х, открывает перед нами новый мир современного изобразительного искусства — мир, который принадлежит только ему и который своими «говорящими» с миром чертами [свободно] «вписывается» в современное искусство.
Translated from Armenian
Fine Arts
HE DOES NOT KNOW WHAT TOMORROW WILL BRING
ANUSH TRVANTS
As early as the 1930s, Yervand Kochar in Paris laid the foundation of the direction of his art known as "painting in space". Three planes joined to one another rotated slowly around their axis, while the realistic images depicted on the planes formed the main part of the work and, during the movement, could "pass" from one plane to another. Years later, showing these objects to his pupil Rudolf Khachatryan, Kochar said: "You will arrive at this, but by your own path." Today Rudolf Khachatryan is one of the few who represent Armenia in European fine art, and in his homeland he is known not as a follower of Kochar's "spatial painting". The master of realistic, mainly portrait art, who educated the aesthetic taste of several generations with his art, today, however, appears before that generation and the contemporary art lover with a new kind of painting, which in his words is called multidimensional objects. At the very opening of the exhibition held at the National Gallery for his 60th birthday, Rudolf Khachatryan said that the exhibition would give rise to debate: "You know me through my realistic art. But painting is a 'body' undergoing biological development, and it is hard to say what will come next. I do not know what tomorrow will bring. It seemed that in my art I had reached the finishing line, but the other day an idea was born again. That means painting still has a continuation, and so we will meet again." The painter, who has lived outside the republic for fifteen years, has had many exhibitions in Moscow and in numerous European cities. At the heart of his painting is man and his rebellion. In the abstract painting he began in the early 1990s, man also dominates, and each time the two-in-one image of man is "shown". Presenting two states of one person in open space by means of Kochar's device, Rudolf Khachatryan ensures a "biological development" for each of them. By their kind these works are sculptures, yet painting and drawing take part in their creation. But apart from the sculpture-painting-drawing — the multidimensional object — he also creates abstract images on canvas. In these, too, the images emphasize their inner meaning in several dimensions. The art scholar Levon Abrahamyan, "probing" the national source of Rudolf Khachatryan's works, made the following comparison: "In the temple of Garni the steps are of such enormous height that it seems some incomprehensible giants once climbed up to a [small] temple. But this disproportion is necessary for the overall harmony; only then does the temple become architecturally whole. Or, to the church of Hripsime a small, disproportionate bell tower was later added, which merges harmoniously with the unified architectural composition and, moreover, lends it monumentality (Rudolf Khachatryan often cites this example). Perhaps Rudolf Khachatryan has embodied in his art the tireless admiration he feels for the architectural masterpieces of his people?"
Seen from this point of view, Rudolf Khachatryan's art created in space does indeed have a deep and lasting layer of the national spirit, especially where in spatial painting he followed one of the devotees of Armenian art. Yet on the whole, the art Rudolf Khachatryan created in the early 1990s opens before us a new world of contemporary fine art — a world that is his alone and that, with its features "speaking" to the world, [freely] "finds its place" in contemporary art.
Связана с выставкой
Related to exhibition
Կապված է ցուցահանդեսի հետ
(1)
